
Dubleks bir evde merdivenin altı alçalarak biten ve kolayca boş kalan bir hacimdir; çatı katında da standart boy bir dolap eğimli tavanın altına sığmaz. Merdiven altı dolap ve çatı katı dolabı hazır bir ölçüden değil, eğimin kendisinden yola çıkar. 2010’da kurulan Parada Interiors olarak bugün Tuzla’daki ofisimizde tasarlıyor, Pendik Kaynarca’daki üretim tesisimizde üretiyoruz. Eğimli hacimlere girecek dolapları projeye özel tasarlıyoruz; hangi parçanın bu tesiste üretileceği proje kapsamında netleşir.
Kısaca: Merdiven altı dolap ve çatı katı dolabı neye göre çizilir?
Merdiven altı dolap da çatı katı dolabı da eğime göre çizilir: eğim çizgisi yerinde kopyalanır, en yüksek ve en alçak nokta ölçülür, hacim yükseklik bantlarına ayrılır. Alçak ve derin bölümde çekme ünite, yüksek bölümde askı ya da boy dolabı düşünülür. Tesisat, taşıyıcı ve ortak alan konuları çizimden önce yetkiliye danışılır.
Bu sayfada
Merdiven altı ve eğimli tavan: düz duvardaki dolaptan farkı ne?
Düz bir nişte dolabın yüksekliği baştan sona aynıdır. Merdiven altında ve eğimli tavanın altında ise alçak uca gidildikçe yükseklik azalır, o uca uzanmak zorlaşır ve dikdörtgen hazır gövdeler dar ucu boş bırakır. İngiltere’de yayımlanan bir mutfak-banyo sektör dergisinde görüşü aktarılan bir mobilya firması yöneticisi, merdivenin eğimini dolap tasarımının başlangıç noktası sayıyor: bu dolaplar çoğu zaman baş yüksekliğinin altında kalır, derinlikleri de merdivenin genişliği kadar ya da daha azdır.

Örnek: Kapakların üst kenarı merdivenin alt yüzü boyunca kesilmiş; alçak uca doğru daralan bu hacim, düz duvardaki dolaptan farklı olarak eğim çizgisine göre çizilir.
Eğimli hacimde ilk soruları hacmin biçimi belirler:
| Hacim | Biçimi | Baştan sorulacak |
|---|---|---|
| Düz kollu merdiven altı | Tek eğim; yüksek uçtan alçak uca daralan hacim | En alçak ucun kullanılıp kullanılmayacağı |
| Sahanlıklı ya da dönüşlü merdiven altı | İki eğim arasında düz bir sahanlık altı; hacim iki ya da üç bölüme ayrılır | Sahanlık altının bir boy dolabına yetip yetmediği |
| Döner ya da açık basamaklı merdiven | Altta kapanabilir bir hacim olmayabilir; basamak aralarından dolabın üstü görünebilir | Kapanabilir bir hacim olup olmadığı |
| Çatı katı | Alçak bir diz duvarı, üstünde eğimli tavan; bazen çatı penceresi | Diz duvarının ve tavanın neyden yapıldığı |
Hazır ürünle yetinip yetinmeme sorusunda hazır dolap ile ölçüye göre yaptırma arasındaki seçime bakabilirsiniz.
Merdiven altında dolaptan önce: pano, kombi ve tesisat
Bir dubleksin merdiven altında elektrik panosu, kombi, kolektör, modem ya da priz bulunabilir; ölçüden önce bunlar listelenir. Bunların bir kapağın arkasında kalıp kalamayacağına dolabı tasarlayan ekip karar vermez: pano ve priz yetkili elektrikçinin, kolektör yetkili tesisatçının işidir; gaz sayacı varsa dağıtım şirketinin kuralları, kombide montaj kılavuzu belirleyicidir ve değerlendirmeyi yetkili iç tesisat firması yapar. Modem için kapak arkasında priz ve kablo yolu çizilir. Yetkili bir engel görmezse panonun önüne kolay açılan bir servis kapağı çizilebilir.
Merdiven altı dolap ölçüleri: eğim, en alçak nokta ve şablon
Merdiven altı dolap ölçüleri için herkese uyan bir standart yok; ölçüyü merdivenin kendisi belirler. Keşifte eğime özgü şu noktalar not edilir:
- Merdivenin alt yüzünün düz bir eğimle mi, basamak basamak mı ilerlediği
- Hacmin en yüksek ve en alçak noktası
- Merdivenin genişliği, yani dolabın alabileceği derinlik
- Basamak kaplamasının ve süpürgeliğin bittiği yer (ahşap merdiven kaplama sayfamızda basamak, rıht ve süpürgelik detaylarını anlattık)
Duvar düzlüğüne, prize ve tesisat noktalarına düz bir nişteki gibi bakılır; yan duvar ve zemin için gömme dolapta niş ölçüsü, dolgu paneli ve süpürgelik ayrıntıları burada da geçerlidir. Eğim yalnız iki uçtan ölçülürse aradaki sapmalar ve basamak hizaları çizime girmez. Bu yüzden ölçüyü alan ekip eğim çizgisini yerinde kopyalar, yani şablonunu çıkarır; gövde ve kapaklar bu çizgiye göre çizilir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği merdivenlere ilişkin 31. maddesinde yüksekliği 1,80 metreden az olan merdiven altlarının kapatılmasını ister; İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 2018’de yayımlanan metninde aynı hüküm 33. maddededir. Madde, kapatmanın dolapla mı sabit bir panelle mi yapılacağını söylemez; hükmün yapınıza nasıl uygulanacağını belediye ve proje müellifi değerlendirir.
Merdiven altında iç düzen: çekmeceli dolap mı, kapaklı bölüm mü?
Saklanacak eşyanın kısa bir listesi çıkarılır; en uzun ve en hacimli parça, yüksek bölümün neye ayrılacağını belirler. Aynı sektör dergisinde görüşü aktarılan bir başka firma yöneticisi, merdivenin yüksekliği ve açısıyla çakışabilecek, duvara asılan yüksek dolaplardan kaçınmayı öneriyor.

Örnek: Merdivenin altındaki hacim yan yana çekmece kolonlarına bölünmüş, kolonların boyu eğimle birlikte azalıyor; alçak ve derin bantta çekme üniteler arkada kalan eşyayı öne getirir.
Hacim yüksekliğe göre bölümlere, yani bantlara ayrılır:
| Bant | Uygun çözüm | Dikkat |
|---|---|---|
| En yüksek bant | Kapaklı boy dolabı ya da çekme kolon; süpürge, ütü masası gibi dik duran eşya; kiler rafı | Kapağın açılımı; şarjlı süpürge için priz |
| Orta bant | Kapaklı dolap, açık raf ya da oturma nişi | Rafın hacmin dibine kadar uzanıp uzanmayacağı |
| Alçak ve derin bant | Yan yana çekme ünite dizisi ya da derin çekmece | Arkadaki eşyaya erişim, rayın taşıma kapasitesi |
| En alçak uç | Sabit panelle kapatmak ya da seyrek kullanılan eşya | Ucun açılıp açılmayacağı |
1,80 metrenin altında kalan bantlar için ölçü bölümündeki yönetmelik notuna bakın. Hiçbir bant yanıcı sıvı deposu olarak planlanmaz: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, parlayıcı ve yanıcı sıvıların depolanamayacağı yerler arasında merdiven altını da sayar (madde 115/1).
Alçak ve derin bant: çekme üniteler
Aynı dergideki bir tasarım direktörü, ulaşılması zor köşeleri olan bu biçimsiz hacimlerde derin çekmeceleri her zaman pratik bir çözüm sayıyor; çekme ünite arkada kalan eşyayı öne getirir. Rayın taşıma kapasitesi donanım üreticisinin teknik föyünde yazar; föy teklifle birlikte istenir. Çekmeceler ve kapaklar tam açıldığında holü fazla daraltmamalı; ünitenin önündeki geçiş bu yüzden ölçülür. Merdivenin öbür yüzü başka bir odaya bakıyorsa arka kısım o taraftan açılan ayrı bir dolaba ayrılabilir.
Merdiven altı ayakkabılık ve vestiyer
Girişe yakın bir merdivenin altı vestiyer ve ayakkabılık için uygun bir yerdir. Ayakkabılıkta sık giyilen çiftler öne, seyrek kullanılan eşya arkaya planlanır. Ayakkabı bölmesinin derinliği ve vestiyer ölçüleri düz bir girişteki gibi belirlenir; eğim yalnız bunların hangi bantta duracağını değiştirir.
Dolabın merdivene ve duvara bağlantısı
Merdiven betonarme bir plak, çelik ya da ahşap bir konstrüksiyon olabilir. Dolabı merdivene bağlamak, basit bir dübel deliğinin ötesinde basamakta, kirişte ya da plakta kesme, oyma veya ağır ankraj gerektirecekse işin taşıyıcıya etkisini inşaat mühendisi, gerekirse yapının proje müellifi değerlendirir. Apartmandaki bir dubleks dairede Kat Mülkiyeti Kanunu da devreye girer: 19. maddeye göre kat maliki kendi bağımsız bölümünde de anayapıya zarar verecek nitelikte onarım, tesis ve değişiklik yapamaz. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ise taşıyıcı unsuru etkileyen işlemleri esaslı tadilat kabul eder ve ruhsata bağlar; yapılacak bağlantının bu tanıma girip girmediğini belediyenin imar birimi söyler.
Başka bir yol, dolabı merdivene bağlamadan zemine oturtup yan duvara sabitlemektir. Yan duvarın neyden yapıldığı da keşifte not edilir, çünkü sabitlemenin biçimi buna bağlıdır.
Merdiven altı dolap kapağı ve görünüm: dubleks salonda, girişte, galeride
Merdiven altı dolap kapağını eğime uydurmanın üç yolu var. Birincisinde kapakların üst kenarı eğim çizgisinde kesilir ve merdivenin alt yüzünü izler. İkincisinde kapaklar basamak hizasında kademelenir. Üçüncüsünde çekme ünitelerin ön yüzleri yan yana bir kapak dizisi gibi görünür. Seçimi merdivenin salondan nasıl göründüğü ve içerideki bantlar belirler.

Örnek: Merdiven duvarındaki kapak sıvayla aynı düzlemde bitiyor ve yalnız kolu seçiliyor; yüzeyle aynı hizada biten kapaklar merdiven altını duvarın devamı gibi gösterir.
En alçak uçtaki kapak kullanılamayacak kadar daralıyorsa o bölüm açılmayan sabit bir panel olarak bırakılabilir; kulpsuz kapakta bas-aç mekanizmasının eğimli kenarla çakışıp çakışmadığı çizimde kontrol edilir. Menteşeli kapağın açılımı hol genişliğine göre çizilir. Kapakların görünen yüzünde lake, akrilik ya da membran kapak kararı, merdivenin ve salonun öbür yüzeyleriyle birlikte verilir. Dolap içi ışığın ve prizin yeri elektrik planına işlenir, tesisatı yetkili elektrikçi yapar.
Dubleks merdiven altı dolap salondan ya da girişten görünüyorsa ayrı bir mobilya gibi değil, mekânın parçası gibi çizilir: kulpsuz ve duvarla aynı düzlemde biten kapaklar dolabı duvarın devamı gibi gösterir. Galeri boşluğuna bakan bir merdivende kapak düzeni üst kattan da görülür. Merdiven duvarı ahşapla kaplıysa kapak aralıkları merdiven duvarındaki ahşap kaplamanın panel düzenini izleyebilir.
Çatı katı dolabı: diz duvarı, eğimli tavan ve çatı penceresi
Çatı katında yükseklik diz duvarından odanın ortasına doğru artar. Diz duvarı boyunca uzanan bir dolapta bu fark dolabın boyunda değil derinliğinde çıkar: arkası alçak, önü yüksektir. Varsa çatı penceresi de aynı eğimin üzerindedir ve dolap sırasını böler.

Örnek: Alçak diz duvarı boyunca çekmeceler, eğimin yükseldiği duvarda kademeli raf ve askılar dizilmiş; çatı penceresi de aynı eğimin üzerinde yer alıyor.
Çatı katı gömme dolap ve gardırop yerleşimi
Çatı katı gömme dolap düzeninde iki yol öne çıkar. Birincisinde diz duvarı boyunca alçak çekmece, sandık ya da raf dizilir; askı, eğimin yeterince yükseldiği çizgiye ya da eğimsiz alın duvarına alınır. İkincisinde dolap sırası o çizgiye çekilir, arkada kalan alçak hacim çekme ünitelerle kullanılır. Gardırop bölümünün yerini en uzun giysi belirler. Hacim büyükse dolap sırası yerine ayrı bir giyinme alanı düşünülebilir; o durumda karar giyinme odasında plan tipi ve geçiş ölçüsü üzerinden verilir. Çatı katı bir yatak odasıysa dolap tek başına çizilmez; yatak odası iç mimarlığında dolap ve dolaşım planı yatağın yeriyle birlikte kurulur.
Eğimli tavanda kapak ve ray
Bir sürgülü kapak serisinin planlama rehberi, üst rayın zemine paralel, düz bir yüzeye takılmasını; eğimli tavanda da rayı taşıyacak düz bir ek parça kullanılmasını istiyor. Eğimli tavanın altında bu yüzden üç yol var: düz bir bölüm oluşturup sürgülü kapak, eğime göre kesilmiş menteşeli kapaklar ya da alçak bantta yalnız çekmece önleri. Menteşeli kapağın açılırken eğime çarpıp çarpmadığına çizimde bakılır.
Sabitleme, yoğuşma ve imar: kime sorulur?
AFAD’ın Yapısal Olmayan Risklerin Azaltılması el kitabı, eşyanın depremde devrilmesine karşı sabitlenmesini anlatırken alçıpan, gazbeton ve kerpiç duvarları sabitleme için uygun saymaz. Kitaba göre bu duvarlar yeterli önlemle donatıldıklarında bile yalnız belirli bir ağırlığa kadar olan eşya için uygun olabilir; dolaplarda en uygun sabitleme yeri de en üste ve en alta yakın noktalardır. Diz duvarı ya da eğimli tavan hafif bir kaplamaysa dolabın neye bağlanacağı keşifte yüzeyin arkasındaki taşıyıcıya göre belirlenir. Apartmanda çatılar Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre her hâlde ortak yer sayıldığından, eğimli tavana bağlanacak bir dolapta sabitlemenin yeri yönetimle konuşulur; taşıyıcı yönünden gerekirse bir inşaat mühendisine danışılır.
Dış duvara fazla yakın duran mobilyanın arkasında nemin yoğuşabildiğini ve küf riskinin arttığını dış duvara yaslanan dolabın arka payıyla birlikte gömme dolap sayfamızda anlattık. Bu uyarı dış duvarlar için yapılmış olsa da eğimli tavan ve diz duvarı çoğu zaman dış havaya ya da ısıtılmayan çatı arasına komşudur; dolabın arkasındaki yalıtım durumu bu yüzden çizimden önce yalıtım uygulayıcısına ya da bir makine mühendisine sorulur.
Çatı arasını yaşam alanına çevirmek ya da onaylı projede olmayan bir kullanıma geçmek belediyenin ve proje müellifinin konusudur, dolabı tasarlayan ekibin değil.
Apartmanın ortak merdiveni
Bu sayfadaki planlama dairenin ya da evin içindeki merdiven içindir. Apartmanın ortak merdiveni Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre ortak yerdir; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de acil hâllerde kullanılabilecek ortak merdivenleri kaçış merdiveni sayar ve boş bulundurulmalarından bina sahibini ve yöneticileri sorumlu tutar. Ortak merdivenin altını kullanmak isteyen kat malikinin ilk adresi yönetim planı ve yönetimdir; Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesisi bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızasına bağlar. Yangın güvenliği için gerekirse itfaiyeye danışılır. Ortak yere dokunan işte yönetimin ve kat maliklerinin onayını ayrı bir rehberde ele aldık.
Merdiven altı ve çatı katı dolabı yaptırma: çizim onayından önce kontrol listesi
Her soru çizimde ya da teklifte karşılık bulmalıdır:
- Eğim çizgisi şablonla kopyalandı mı, yükseklik birkaç noktadan kontrol edildi mi?
- Yüksekliği 1,80 metrenin altında kalan bölümün açık mı kapalı mı kalacağı proje müellifiyle konuşuldu mu?
- Pano, kombi ve prizler çizimde mi; kapak arkasında kalacaklar için yetkili görüşü alındı mı?
- Dolap merdivene mi, zemine ve yan duvara mı bağlanıyor; taşıyıcıda kesme ya da oyma gerekiyorsa mühendis görüşü alındı mı?
- Hangi bantta çekmece, hangi bantta kapak ve askı olduğu çizimde mi?
- Çekme ünitelerin ray föyü teklife eklendi mi?
- Kapak bölümlemesi ve açılımı hol genişliğine ve eğime göre kontrol edildi mi?
- Çatı katında arka pay ve sabitleme noktaları çizimde mi?
- Dolap içi ışığın ve prizlerin elektrik işini kimin üstleneceği teklifte belirtildi mi?
Bu dolaplar yedi aşamalı sürecimizin içinde planlanır: İlk Görüşme ve Keşif, Konsept Geliştirme, Ön Tasarım, Tasarım Geliştirme, Uygulama Projeleri, Uygulama ve Şantiye Yönetimi, Teslim ve Takip. İlk Görüşme ve Keşif’te eğim, merdivenin yapısı ve altındaki tesisat not edilir. Tasarım Geliştirme’de kapak bölümlemesi ve yüzey seçimi netleşir. Uygulama Projeleri’nde şablona dayanan ölçülü çizimde gövdenin bölünmesi ve sabitleme noktaları gösterilir. Uygulama ve Şantiye Yönetimi aşamasında uygulamayı takip ediyor, kalite kontrollerini yapıyoruz. Bu eşleme, yedi aşamada ölçü, çizim ve onay sırasının eğimli hacimlere uyarlanmış hâlidir. Özel ölçü mobilyada ölçüden montaja üretim akışı eğimli dolapta da aynı sırayı izler; fark, ölçünün şablona dayanmasıdır.
Hangi parçanın Pendik Kaynarca’daki üretim tesisimizde yapılacağı, montajı ve elektrik işini kimin üstleneceği proje kapsamında belirtilir. Süre ve bedel keşif ve kapsam netleştikten sonra belirlenir. Hizmet bölgemiz İstanbul, Kocaeli ve Yalova.
Sıkça Sorulan Sorular
Merdiven altı dolabının derinliği ne kadar olur?
Tek bir ölçü yok; derinliği merdivenin genişliği ve dolabın hangi yandan açılacağı belirler. Hacim derinse eşyanın arkada kaybolmaması için sabit raf yerine çekme ünite düşünülür. Kesin değer, keşifteki ölçüden sonra çizimde netleşir.
Merdiven altına kiler ya da çamaşır makinesi dolabı yapılır mı?
Yerin koşullarına bağlıdır. Merdiven altı kiler dolabında serin ve kuru bir yer ile raf yükü, çamaşır makinesinde kılavuzun istediği boşluklar ile su ve gider bağlantısı belirleyicidir; bu koşullar balkon dolabındakilerle aynıdır, bağlantıyı yetkili tesisatçı yapar. Mutfak merdivenin altına uzanıyorsa bu bölüm mutfak dolabı projesinde kapsam ve parça kararlarının bir parçası olarak çizilir.
Merdiven altı dolabı için ölçü ne zaman alınır?
Tasarım için ilk ölçü erken alınır, çünkü priz, ışık ve tesisat kararları dolapla birlikte çizilir. Üretime esas ölçü ise basamak ve zemin kaplaması ile sıva bittikten sonra yerinde kontrol edilir; bu işler eğim çizgisini ve zemin kotunu değiştirdiği için üretim şablonu da bu son kontrolde alınır.
Çatı katında gardırop için yükseklik yetmezse ne yapılır?
Askı yalnız yüksekliğin yettiği bölüme alınır; kısa parçalar eğimin daha alçak kısmında kısa askıya, katlanan giysi diz duvarı boyunca çekmece ve rafa dağıtılır. Uzun giysiye yer kalmıyorsa uzun askı eğimsiz bir duvardaki boy dolabında toplanır ya da ayrı bir giyinme alanı düşünülür; çatı katı dolap için hangi yolun uygun olduğunu odanın kesit çizimi gösterir.
Merdiven altına dolap yerine açık raf ya da çalışma köşesi yapılabilir mi?
Yapılabilir; hacmin bir bölümünü açık raf ya da çalışma köşesi olarak bırakmak, merdiven altı boşluğunu değerlendirmenin yollarından biridir. Açık raf kapaklı bölmeye göre daha çok düzen ve bakım ister; bir yapı dergisinde aktarılan bir örnekte bu gerekçeyle kapalı depolama seçilmiş. Çalışma köşesinde ışık ve priz baştan çizilir; açık bırakılacak bölüm 1,80 metrenin altındaysa ölçü bölümündeki yönetmelik notunu proje müellifiyle konuşun.
Merdiven altını ve çatı katını birlikte planlayalım
İlk görüşme için merdivenin yandan ve alttan birkaç fotoğrafı ya da çatı katının eğimli duvarlarını gösteren kareler, varsa kat planı, saklanacak eşyanın kısa listesi ve merdiven altındaki pano ya da kombi bilgisi yeterlidir. Projenizi anlatın. Formda proje türü, il ve ilçe, başlangıç tarihi, metrekare ve bütçe aralığı soruluyor; bu bilgilerle ilk görüşmeyi doğru hazırlıkla yapıyoruz.
Telefonla ulaşmak isterseniz 0530 822 57 28 numarasını arayabilir, e-posta ve adres bilgilerimize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
