Bir iç mimarla çalışmayı düşünüyorsanız tasarım kadar sıra da önemlidir: önce ne yapılacak, hangi belge ne zaman gelecek, onay hangi noktada istenecek. Bu yazı iç mimari proje aşamaları için o sırayı yedi adımda anlatıyor. Adımları, tanımlı aşamalarla çalışma biçimimiz için mağaza projeleri sayfamızın süreç bölümünde kullandığımız adlarla sıralıyor; rölöve, ön proje ve mahal listesi gibi terimleri de TMMOB İçmimarlar Odası’nın tanımlarına dayanarak açıklıyoruz.
Kısaca: İç mimari proje aşamaları nelerdir?
İç mimari proje aşamaları, bu rehberde izlediğimiz sırayla yedi adımdır: İlk Görüşme ve Keşif, Konsept Geliştirme, Ön Tasarım, Tasarım Geliştirme, Uygulama Projeleri, Uygulama ve Şantiye Yönetimi, Teslim ve Takip. Her aşama rölöve, çizim ya da kontrol notu gibi somut bir çıktıyla kapanır; bir sonraki aşamaya proje sahibinin onayıyla geçilir.
Bu yazıda
Aşamalara genel bakış: her adımda ne teslim edilir, kim onaylar?
Aşağıdaki tablo, mağaza projeleri sayfamızda sıraladığımız 7 aşama için her adımın tipik çıktısını, onayın kimde olduğunu ve proje sahibinden beklenen katkıyı bir arada gösteriyor. Çıktıların kapsamı mekânın türüne ve işin büyüklüğüne göre değişir; tablodaki adlar, görüşmelerde karşınıza çıkacak belgelerin genel karşılığıdır.
| Aşama | Somut çıktı | Onaylayan | Sizden istenen |
|---|---|---|---|
| 1. İlk Görüşme ve Keşif | İhtiyaç notları, ölçü föyü ve rölöve çizimi | Proje sahibi (kapsam) | Mekâna erişim, varsa binanın mimari projesi, kullanım alışkanlıkları |
| 2. Konsept Geliştirme | Konsept panosu: renk, doku ve malzeme yönü | Proje sahibi (yön seçimi) | Sevdiğiniz ve istemediğiniz örnekler, öncelik sırası |
| 3. Ön Tasarım | Ön proje çizimi: yerleşim önerisi, ilk malzeme önerileri, ilk 3D görseller | Proje sahibi | Yerleşim üzerine net geri bildirim |
| 4. Tasarım Geliştirme | Kesin proje (tamamlanmış yerleşim, tavan ve zemin planları), malzeme seçimi, 3D görseller | Proje sahibi | Malzeme ve numune kararları |
| 5. Uygulama Projeleri | Uygulama projesi paftaları, sistem ve imalat detayları, mahal listesi, iş yapım programı | Proje sahibi; yapıyı ilgilendiren konularda ilgili mühendis ve kurum | Paftaların son kontrolü, takvim kararı |
| 6. Uygulama ve Şantiye Yönetimi | Uygulama kontrol notları, eksik ve hata listesi | Proje sahibi (ara kabul ve sahadaki kararlar) | Ara kontrollere katılım, sahada çıkan sorulara hızlı karar |
| 7. Teslim ve Takip | Teslim listesi ve eksiklerin giderildiğinin kaydı | Proje sahibi (teslim kabulü) | Yerinde birlikte kontrol |
Tasarım aşamalarında onayın proje sahibinde olması, meslek odasının üyeleri için koyduğu standartta da yer alır: TMMOB İçmimarlar Odası’nın 2018’de kabul ettiği İçmimari Proje Çizim ve Sunuş Standartları Şartnamesine (bundan sonra “çizim standardı”) göre iç mimar, her proje safhasının sonunda çizili ve yazılı belgeleri proje sahibine (şartnamedeki adıyla iş sahibi) teslim eder ve onun onayladığı suret iç mimarda kalır. Böylece her onay, bir sonraki aşamanın hangi kararlara dayanacağını kayda geçirir. Taşıyıcı sistem, tesisat projeleri ve izin gerektiren konular ise proje sahibinin tek başına onaylayacağı kararlar değildir; onları uygulama aşamasını anlatan bölümde ayrıca ele alıyoruz.
1. İlk Görüşme ve Keşif
İlk görüşmede neyin yapılacağı, ne zamana yetişmesi gerektiği ve bütçe beklentisi konuşulur; ardından mekân yerinde görülür. Hangi odaların ve hangi işlerin projeye gireceği bu iki adımda ortaya çıkar. Proje bedeli de keşif ve kapsam netleştikten sonra belirlenir.

Örnek: pencerenin boyutu ve yeri gibi sabit elemanlar, mobilyanın ve dolapların nereye yerleşebileceğini baştan belirler; keşifte bakılan ilk ayrıntılar arasındadır.
Keşifte duvarların yanı sıra tavan yüksekliğine, kiriş ve kolonların yerine, kapı ve pencere konumlarına, elektrik, su ve gider çıkışlarına, şaft ve baca gibi sabit elemanlara bakılır. Bunlar tasarımın nerede serbest, nerede sınırlı olduğunu gösterir. Bu aşamada sizden beklenen, mekânı kimlerin nasıl kullandığını açıkça anlatmanızdır: neyin yetmediği, neyin korunacağı; ilk görüşmeden önce iç mimara sorulacak sorular listemize de göz atabilirsiniz.
Rölöve nedir, nasıl alınır?
Rölöve, mekânın bugünkü hâlinin ölçülü çizimidir. İçmimarlar Odası’nın çizim standardı rölöveyi, iç mekânın mevcut durumunu plan, kesit, görünüş ve gerekiyorsa detaylarla ifade etmek için yapılan ölçü alma işi olarak tanımlar. Çizim, projenin büyüklüğüne göre 1/100, 1/50 ya da 1/20 ölçekle hazırlanır ve fotoğraflarla desteklenebilir. Pratikte iç mimar ya da ekibi mekânda duvar uzunluklarını, yükseklikleri ve sabit elemanların yerini ölçer, sonra bunları çizime aktarır. Binanın mimari projesi elinizde olsa bile yerinde ölçü yine gerekir, çünkü uygulanmış yapı projeden farklı olabilir. Bu yüzden iç mimarlıkta rölöve ilk iştir: sonraki bütün çizimler bu ölçülere dayanır.
2. Konsept Geliştirme ve 3. Ön Tasarım
Konsept aşamasında mekânın genel karakteri belirlenir: renk ve doku yönü, malzeme ailesi, ışığın nasıl kullanılacağı. Mağaza gibi ticari mekânlarda marka ve müşteri profili, konutta ise yaşam alışkanlıkları belirleyicidir. Çıktı çoğunlukla bir konsept panosudur ve onay, seçilen yön için verilir.
Ön tasarımda seçilen yön ölçekli bir yerleşim önerisine dönüşür; ilk 3D görseller ve malzeme önerileri bu öneriyi görünür kılar. Yerleşim kararını bu aşamada vermek, sonraki aşamalardaki revizyon yükünü azaltır.
Bu sıra meslek odasının sınıflandırmasıyla da örtüşür. İçmimarlar Odası’nın 2019 tarihli İçmimarlık Hizmetleri En Az Ücret Bedelleri Hesaplama Esasları Şartnamesi (bundan sonra “hizmet şartnamesi”) iç mimarlık hizmetini beş bölümde sayar: rölöve; ön proje; kesin proje ve malzeme seçimi; uygulama projesi, sistem detayları ve imalat detayları; mahal listesi, metrajlar ve iş yapım programı. Rehberdeki yedi aşama, bu bölümlerin önüne ilk görüşmeyi, arkasına uygulama takibini ve teslimi ekler. Konsept ve ön tasarım birlikte, kabaca şartnamedeki ön proje bölümüne karşılık gelir.
Ön proje nedir? Kesin projeden farkı
İçmimarlar Odası’nın çizim standardı, avan ya da fikir proje adıyla da geçen ön projeyi şöyle tanımlar: mekânın amacına uygun kesin ihtiyaç programının belirlendiği, tefriş elemanları (mobilya ve donatılar) ve malzeme örnek kataloglarıyla birlikte açıklayıcı bir raporla sunulan çalışma. Standarda göre ön proje tasarımı ifade etmek için çizilir; 1/100 ya da 1/50 ölçekle, gerekirse ölçeksiz hazırlanabilir. Kesin proje ise ön projeyi esas alır ve onda eksik kalan konuların tümünü gösterir: yerleşim, tavan ve zemin döşeme planları aynı ölçeklerle eksiksiz hâle gelir. Kısacası ön proje tasarım fikrini ve ihtiyaç programını, kesin proje bu fikrin bütün planlarını gösterir; ölçülü uygulama ayrıntısı bir sonraki aşamanın işidir.
4. Tasarım Geliştirme: malzeme seçimi, 3D görsel ve revizyon
Tasarım geliştirme, meslek odasının hizmet şartnamesindeki “kesin proje ve malzeme seçimi” bölümüne denk gelir. Ön tasarıma gelen geri bildirimlerle plan kesinleşir; yerleşim, tavan ve zemin planları tamamlanır, ayrıntılı detay çizimleri ise uygulama projesine bırakılır. Zemin, duvar ve tavan malzemeleri, mobilya yüzeyleri ve aydınlatma kararları da bu aşamada verilir; numuneler burada görülür.

Örnek: tasarım geliştirme aşamasında zemin, duvar ve mobilya yüzeyi numuneleri renk kartlarıyla aynı masada yan yana değerlendirilir.
3D görseller, malzeme ve renk kararlarının bir arada nasıl durduğunu uygulama başlamadan görmeye yarar. 3D modelleme ve görselleştirme hizmetimiz ilk görselleri ön tasarımda hazırlar; malzeme ve renk kararları kesinleştikçe görseller de güncellenebilir. Kaç mekân için ve hangi açılardan görsel hazırlanacağı kapsamın parçasıdır; bunu işin başında yazılı olarak konuşmak gerekir.
Revizyonun yükü aşamaya göre değişir. Konsept ve ön tasarımda bir yerleşim değişikliği birkaç çizimi etkiler. Uygulama projesi paftaları hazırlandıktan sonra aynı değişiklik plan, kesit, görünüş, detay ve mahal listesinin birlikte güncellenmesi demektir; imalat başladıysa üretilmiş bir parçayı da etkileyebilir. İçmimarlar Odası’nın çizim standardı her paftada revizyonun sıra numarasının, tarihinin ve açıklamasının, ayrıca revizyonu yapanın ad ve soyadının baş harfleriyle parafının yazıldığı bir revizyon notu alanı tanımlar. Böylece hangi değişikliğin ne zaman ve kim tarafından işlendiği izlenebilir.
5. Uygulama Projeleri
Uygulama projeleri, iç mimari proje çiziminin sahada ve atölyede okunacak hâlidir: ustanın, mobilya üreticisinin ve tesisat ekibinin işi yapacağı çizim ve listeler bu aşamada hazırlanır. Sahada çıkan soruların cevabı da bu belgelerde aranır.
Uygulama projesi nedir?
İç mimarlık uygulama projesi, kesin projenin kabulüyle başlar ve işi yapacak kişinin sahada ek soru sormadan uygulayabileceği ayrıntıyı hedefler: her ölçü, malzeme adı, yerleşim, zemin ve tavan planları, kesitler ve duvar görünüşleri bu paftalardadır. Planlar genellikle 1/50 ya da 1/20, mobilya ve imalat detayları 1/1’e kadar inen ölçeklerde çizilir. Uygulama projesine mahallerin malzeme ve renk kartelası ile mobilya ve donatıların (tefriş) teknik şartnamesi de dahildir. Sistem detayı, duvar, tavan ve zemin işlerinin tesisat gibi diğer disiplinlerle buluştuğu noktaları; imalat detayı ise bir dolabın ya da bankonun üretim çizimini gösterir.
Mutfak bu belgelerin en yoğun kullanıldığı mekânlardan biridir: dolap modülleri, tezgâh, cihaz yerleri ve tesisat çıkışları aynı paftalarda birbirine bağlanır. Bu yüzden mutfakta uygulama projesinin kapsamı çoğu odanınkinden geniştir; mutfak projelerinde dolap ve tezgâh kararlarını ayrı sayfamızda anlatıyoruz.
Kesin proje ile uygulama projesi arasındaki fark
Fark ayrıntı düzeyindedir: kesin proje yerleşim, tavan ve zemin planlarını tamamlar; uygulama projesi bu kararları işi yapacak kişinin okuyacağı ölçü, referans noktası ve malzeme adıyla tarif eder. Çizim standardı her aşamanın paftalarına ayrı bir kısaltma verir; sistem ve imalat detayları uygulama projesinin parçası olsa da kendi koduyla numaralanır. Beş belge yan yana şöyle ayrılır:
| Belge (pafta kodu) | Neyi gösterir | Ölçek | Ne için kullanılır |
|---|---|---|---|
| Rölöve (İM-R) | Mekânın bugünkü hâli: plan, kesit, görünüş, gerekirse detay | 1/100, 1/50 ya da 1/20 | Sonraki bütün çizimlerin ölçü tabanı |
| Ön proje, avan ya da fikir proje (İM-A) | Kesin ihtiyaç programı, tefriş elemanları, malzeme örnek katalogları, açıklayıcı rapor | 1/100 ya da 1/50, gerekirse ölçeksiz | Tasarım fikrinin ve yönün onayı |
| Kesin proje (İM-K) | Ön projede eksik kalan konuların tümü: yerleşim, tavan ve zemin döşeme planları | 1/100 ya da 1/50 | Planların ve malzeme seçiminin onayı |
| Uygulama projesi (İM-U) | Ölçülendirilmiş planlar, kesit ve görünüşler; referans noktaları ve malzeme adları; renk kartelası, teknik şartname, mahal listesi | Genellikle 1/50 ya da 1/20 | Sahada işin yapılması ve takibi |
| Sistem ve imalat detayları (İM-D) | Duvar kaplaması, dolap ya da banko gibi imalatların malzemeleri, teknik özellikleri ve net ölçüleri | 1/20’den 1/1’e | Atölyede üretim ve sahadaki imalat |
Standarda göre numaralanmış bir sette paftanın hangi aşamaya ait olduğu numarasından anlaşılır: İM-K-01 kesin projenin, İM-U-01 uygulama projesinin ilk paftasıdır. Ustaya ya da atölyeye verilecek set de İM-U ve İM-D paftalarıdır, çünkü imalat için gereken ölçüler bu paftalarda yer alır. Tasarım geliştirme bölümünde anlattığımız revizyon yükü de bu sıradan doğar: tablonun alt satırlarına inildikçe aynı karar daha çok paftaya işlenmiş olur.
Mahal listesi nedir?
Mahal, projede tek tek ele alınan her alandır: salon, banyo, toplantı odası, depo. Mahal listesi, çizim standardındaki tanımıyla projelendirilen tüm alanların kodlanması ve adlandırılmasıdır. Listede her mahal için zemin, duvar ve tavan kaplama malzemeleri, kapı ve pencereler ile sabit donatılar ayrıntılı olarak yazılır. Proje sahibi için mahal listesi pratik bir kontrol belgesidir: hangi odaya hangi malzemenin gireceği paftalar arasında aranmaz, tek bir tabloda görülür. Uygulama projeleri aşamasında iki belge daha hazırlanır: seçilen tavan, duvar ve zemin malzemelerinin ve mobilyaların türlerine göre ayrıldığı çizelge olan metraj ile uygulama takvimini iş sırasına göre çıkaran iş yapım programı.
Çizim setini onaydan önce kontrol etmek: plan, kesit, görünüş ve ölçek
Uygulama projesini onaylamak her paftayı teknik olarak denetlemek demek değildir; ölçü ve teknik doğruluğun sorumluluğu çizimi hazırlayandadır. Yine de birkaç kontrol, sahada çıkacak soruları onaydan önce yakalamanızı sağlar. Aşağıdaki liste, çizim standardının uygulama projesi için saydığı kurallardan derlendi.
- Pafta başlığı ve revizyon notları: Pafta başlığı paftanın sağ alt köşesindedir; işin adı, proje numarası, pafta adı ve numarası, çizim ölçeği ve tarihi burada yazar. Revizyon notları başlığın hemen üstünde, aşağıdan yukarıya sıra numarası, tarih ve açıklamayla tutulur. Onayladığınız paftanın son revizyon olduğunu buradan kontrol edin; sahaya giden setin de aynı revizyonu taşıyıp taşımadığını sorun.
- Pafta numarası ve detay gönderimi: Uygulama projesi paftaları İM-U-01, İM-U-02 diye, sistem ve imalat detayları İM-D koduyla numaralanır. Plan ya da kesitte bir detaya gönderme yapılmışsa, detay balonundaki kodun sette gerçekten bulunduğuna bakın.
- Planda ölçü ve mahal bilgisi: Standart her mahalde enine ve boyuna en az iki ölçü çizgisi ister. Birincisi kapı, pencere ve kolonların genişliğini ve komşu duvarlara uzaklığını, ikincisi mahallin net en ve boyunu gösterir. Her mahalde mahal numarası, adı ve net metrekaresi yazar; kapı ve pencere kanatları açılış yönüyle çizilir. Bir kapağın ya da mobilyanın kapı kanadına çarpıp çarpmayacağını bu çizimde görürsünüz.
- Kot: Mekân içindeki kotlar “bitmiş döşeme üzerinden” (B.D.Ü.) verilir. Zemin kaplaması değişecekse kapı altı, eşik ve dolap tabanı bu kota göre okunur.
- Kesit: Asma tavanlı mahallerde, asma tavanın alt yüzü ile bitmiş döşeme arasındaki net yükseklik ayrı bir ölçü çizgisiyle verilir. Tavana kadar çıkan bir dolap ya da yüksek bir kapı planlanıyorsa sınır bu ölçüdür.
- Görünüş: Duvar görünüşleri 1/50 ya da 1/20 ölçekle çizilir, bakış yönleri plana işlenir, kullanılan bütün malzemeler gösterilir. Planda görünmeyen ölçüler görünüşte verildiği için dolap ve tezgâh yüksekliği gibi ölçüleri burada arayın.
- Zemin ve tavan planı: Zemin planında malzeme, eğim, süzgeç yerleri, derzler ve döşemenin başlangıç noktası; tavan planında asma tavanın kotu ile elektrik, mekanik ve yangın söndürme elemanlarının yerleri gösterilir.
Bir dolabın iç düzenini ya da bir kaplamanın birleşimini plan ölçeğinde değil, 1/20 ile 1/1 arasındaki detay ve imalat paftalarında görürsünüz. Paftada anlamadığınız bir işaret ya da kısaltma varsa onaydan önce sorun; onayladığınız suret, bir sonraki aşamanın dayanağıdır.
6. Uygulama ve Şantiye Yönetimi: iç mimar neyi takip eder, neyi yapmaz?
Bu aşamada çizimler sahaya iner. Biz de uygulamayı takip ediyor, kalite kontrollerini yapıyoruz. Takibin konusu işin uygulama projesine, ölçülere ve mahal listesindeki malzemelere uygun ilerleyip ilerlemediği, ekiplerin doğru sırayla çalışıp çalışmadığıdır. Sahada çıkan sorular paftalar üzerinden cevaplanır, ara kontrollerde görülen eksikler not edilir.
İçmimarlar Odası’nın hizmet şartnamesi bu tür takibe yakın bir hizmeti kontrolörlük olarak tanımlar ve onu şantiye şefliğinden ayrı tutar: kontrolör, atölye ve şantiyedeki uygulamaların projeye uygunluğunu denetler, aksaklıkları proje sahibine rapor hâlinde bildirir. Bu yazıda aşama adındaki “şantiye yönetimi”ni de bu anlamda, yani uygulamanın takibi ve kalite kontrolü olarak kullanıyoruz. Sizin projenizde takibin neleri kapsadığı, saha ziyaretlerinin sıklığı ve raporlamanın biçimi uygulama başlamadan yazılı olarak belirlenmelidir.
Projeye özel mobilya da sürece burada girer. 2010’da kurulan Parada Interiors olarak bugün Tuzla’daki ofisimizde tasarlıyor, Pendik Kaynarca’daki üretim tesisimizde üretiyoruz. Üretim, uygulama projesindeki imalat çizimlerine dayanır; imalat çizimi onaylanmadan üretime giren bir parça, sahada düzeltilmesi zor bir ölçü farkı yaratabilir.
İç mimarın vermediği kararlar da vardır. Taşıyıcı sistemi ve statiği ilgilendiren konularda yapının proje müellifine ve bir inşaat mühendisine, tesisat projelerinde ilgili mühendislere başvurulur; bir işin ruhsat ya da izin gerektirip gerektirmediğini öğrenmek için ilgili belediyeye danışmak gerekir. Apartmandaki bir dairede ortak yerlere ya da ortak tesisata dokunan inşaat, onarım ve tesis işleri ile dış cephede farklı renkte boya, Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre kat maliklerinin belirli bir çoğunluğunun yazılı rızasına bağlıdır; yönetim planının kuralları da ayrıca geçerlidir; ayrıntısı daire tadilatında izin rehberimizde. İşinizin bu kapsama girip girmediğini yöneticiye ve gerekirse bir hukukçuya danışın. Hangi işin iç mimara, hangisinin mimara ait olduğunu ayrı bir yazıda tablo hâlinde gösterdik.
İçmimarlar Odası’nın çizim standardına göre yapı bütünlüğünü ilgilendiren bir tadilatta proje kapağında, gerektiğinde, yapının proje müellifinden alınan izin belgesine (muvafakatname) yer verilir; müellifi belli olmayan yapılarda bunun yerini mülk sahiplerinin noter onaylı taahhütnamesi alır. Bu belgelerin sizin işinizde gerekip gerekmediğini ilgili belediyeden öğrenmek gerekir.
7. Teslim ve Takip
Teslim, birlikte yapılan bir yerinde kontrolle başlar. Uygulama projesi ve mahal listesi elde mekân oda oda gezilir; görülen eksikler bir teslim listesine yazılır ve giderildikçe listeden düşülür. Liste kapandığında mekân kullanıma hazırdır. Teslimden sonra hangi konularda destek verileceği ise işin başında yazılı olarak konuşulmalıdır.
Sahadaki listenin yanında teslimin bir de belge tarafı vardır. Çizim standardı, onay sırasında yapılan değişikliklerin işlendiği proje orijinallerinin, yani son çizim setinin, proje sahibinin istediği biçimde teslimini tanımlar; aynı standarttaki şartname (spesifikasyon) dosyası da her mekândaki donanımın teknik özelliklerini, gerektiğinde firma adı ve malzeme koduyla, ürün resmiyle birlikte gösterir. Bu belgeler ve mahal listesi, ileride bir kapak, kaplama ya da armatür yenilenirken ya da işe başka bir uygulayıcı devam ederken ilk bakılacak kaynaktır. Standarttaki teslim hükmü onay sırasındaki değişikliklerle ilgilidir; uygulama sırasında sahada yapılan değişikliklerin son çizim setine işlenip işlenmeyeceğini sözleşmeye ayrıca yazdırmak gerekir.
Elektrik tesisatında, varsa değişiklikleri içeren son durum projesi ayrı bir belgedir: Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği’ne göre bu projeyi elektrik ya da elektrik-elektronik mühendisleri veya yetkileri dahilinde elektrikle ilgili fen adamları hazırlar. İşinizde böyle bir proje gerekip gerekmediğini bir elektrik mühendisine danışın.

Örnek: teslimde tezgâh birleşimleri, dolap kapaklarının hizası, zemin döşemesi ve aydınlatma, uygulama projesi ve mahal listesiyle karşılaştırılarak oda oda kontrol edilir.
Teslimde neyi kimden isteyebileceğiniz, seçilen hizmete bağlıdır: İçmimarlar Odası’nın hizmet şartnamesine göre danışmanlıkta iç mimar öneride bulunur ama yapılan işleri kontrol etmez, kontrolörlükte ise uygulamanın projeye uygunluğunu denetler; proje hizmetinin çıktısı da çizim standardına göre her proje aşamasının sonunda teslim edilen çizili ve yazılı belgelerdir. Sizin işinizde danışmanlık, proje ve uygulama takibinden hangisinin seçildiği ve sorumluluğun kimde olduğu sözleşmede yazılı olmalıdır.
İşin başında yazılı olarak belirlenmesi gerekenler
Aşamaların her birinde neyin teslim edileceği yazılı olduğunda, proje sahibi neyi ne zaman isteyebileceğini bilir. Sözleşmede ya da teklif ekinde şu kalemlerin açıkça yer alması gerekir:
- hangi aşamaların hizmete dahil olduğu,
- her aşamanın sonunda hangi belgenin teslim edileceği,
- kaç revizyon turunun hangi aşamada kapsamda olduğu,
- kaç mekân için 3D görsel hazırlanacağı,
- uygulama takibinde saha ziyaretlerinin sıklığı ve raporlama biçimi,
- teslimde hangi belgelerin verileceği (son çizim seti, mahal listesi, şartname dosyası),
- çizimlerin kullanım hakkı,
- teslimden sonra desteğin kapsamı.
Kurumsal mekânlarda iç mimari proje aşamaları nasıl değişir?
Mağaza, klinik ya da ofiste aşamaların adı ve sırası aynı kalır. Değişen iki şey vardır: konseptten önce cevaplanması gereken sorular ve onay zincirine giren yeni taraflar. Bu taraflar bina ya da AVM yönetimi, bir kamu kurumu veya belediye olabilir; her birinin onay takvimi iş yapım programına baştan yazılmalıdır.
Mağaza
Mağazada ilk görüşmeyi kira sözleşmesinden önce yapmak, rölöve ve mekânın teknik durumu üzerinden vitrin, depo ve kasa yerleşiminin o alana sığıp sığmadığını erken görmenizi sağlar. AVM’deki bir birimde yönetimin tasarım onayı isteyip istemediğini ve kiracılara hangi teknik kuralları uyguladığını kiralama öncesinde yönetimden yazılı olarak öğrenirseniz ön tasarım doğru zeminde başlar.
Klinik (örnek: diş kliniği)
Klinik projelerinde konseptten önce kurum türü ve tabi olunan mevzuat belli olmalıdır. Örneğin diş kliniklerinde Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik muayenehane, poliklinik, merkez ve hastane için ayrı fiziki standartlar tanımlar. Yönetmeliğe göre muayenehane dışındaki kuruluşlarda yatırıma başlamadan önce ön izin alınması gerekir: başvuru il sağlık müdürlüğüne yapılır, belgeyi kuruluş türüne göre müdürlük ya da Sağlık Bakanlığı düzenler; ruhsat başvurusu ise iş ön izne uygun tamamlandıktan sonra yine müdürlüğe yapılır. Muayene odası ve bekleme alanı gibi ihtiyaç programı kalemleri bu standartlara göre şekillendiği için güncel şartları ön tasarımdan önce il sağlık müdürlüğünden teyit etmek gerekir.
Ofis
Yeni ofise taşınma tarihi belliyse plan o tarihten geriye doğru kurulur: uygulama projesi, özel üretim ve iş yapım programı bu tarihe göre yerleştirilir. Çalışan sayısı, ekiplerin birbiriyle ilişkisi ve toplantı ihtiyacı konseptten önce bilinmelidir, çünkü ofis projelerinde açık alan ile toplantı odası dengesi yerleşimin ilk kararlarından biridir.

Örnek: açık çalışma alanı ile cam bölmeli toplantı odasının oranı, ofis yerleşiminde konseptten önce verilen ilk kararlardandır.
Sıkça Sorulan Sorular
Rölöveyi kim alır?
Rölöveyi çoğunlukla projeyi çizecek iç mimar ya da ekibi alır; ölçü, iç mimar proje çizimine başlamadan önce yerinde tamamlanır ve böylece bütün çizimler tek bir ölçü setine dayanır. Elinizdeki eski bir rölöve başlangıç için işe yarar, ama ölçünün kimin sorumluluğunda alındığı sözleşmede yazılmalıdır.
Uygulama projesi olmadan iş başlar mı?
Tek kalemlik küçük işlerde, örneğin yalnız boya yenilenecekse, ayrıntılı paftaya gerek duyulmayabilir. Birden fazla ekibin çalıştığı, özel mobilyanın üretildiği ya da zemin, tavan ve tesisatın birlikte değiştiği işlerde uygulama projesi olmadan başlamak, kararların sahada ve sözlü verilmesi anlamına gelir. Bu da ölçü hatalarını ve ekiplerin birbirini beklediği süreleri artırabilir.
İç mimar elektrik ve tesisat projesini de çizer mi?
Tesisat projesinin kendisini değil. Elektrik ve mekanik tesisat projeleri iç mimari projeden ayrı projelerdir ve bunları kimin hazırlayabileceği mevzuatla belirlenir: ilgili mühendislerin yanı sıra, örneğin elektrik iç tesislerinde, fen adamlarının yetkilerini düzenleyen yönetmeliğin belirlediği güç sınırları içinde teknisyen, tekniker ve teknik öğretmenler de proje hazırlayabilir. Hangi işte proje gerektiğini belediyeye ya da ilgili meslek odasına danışın. İç mimari uygulama projesi aydınlatma elemanlarını, iklimlendirme cihazlarını ve kanal ağızlarını İçmimarlar Odası’nın çizim standardına göre bu projelere paralel ve şematik olarak gösterir; iç mimar iki çizim seti arasındaki uyumu takip eder.
Proje süresi neye bağlıdır?
Süre metrekareye, mekân sayısına, kararların ne kadar hızlı verildiğine, revizyonların hangi aşamada geldiğine, özel üretim olup olmadığına ve AVM yönetimi, il sağlık müdürlüğü ya da belediye gibi tarafların onay takvimine bağlıdır. Bu yüzden süre, keşif ve kapsam belli olduktan sonra iş yapım programında belirlenir.
Hazırlanan çizimler kimde kalır, başka bir uygulayıcıya verilebilir mi?
İçmimarlar Odası’nın çizim standardına göre her proje safhasının sonunda belgeler proje sahibi, yüklenici ve onay sureti olarak teslim edilir; proje kapağında da çizimlerin iç mimarın izni olmadan çoğaltılamayacağı ve uygulanamayacağı notu yer alır. Çizimleri kimin, hangi işte kullanabileceği sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Projenizin ilk aşamasını birlikte planlayalım
Rölöveden teslime kadar hangi aşamaların projenize gireceği ilk görüşmede belli olur. Projenizi anlatın. Formda proje türü, il ve ilçe, başlangıç tarihi, metrekare ve bütçe aralığı soruluyor; bu bilgilerle ilk görüşmeyi doğru hazırlıkla yapıyoruz.
Önce konuşmayı tercih ederseniz 0530 822 57 28 numarasından arayabilir ya da iletişim sayfamız üzerinden yazabilirsiniz.

