Skip to main content

Sürgülü Kapı Yaptırma: Duvar İçi ve Duvar Üstü Oda Kapısında Kasa, Ray ve Kanat

Açık duran beyaz camlı sürgülü kapıların ardında ahşap kirişli tavanı ve çalışma masası olan aydınlık oda

Menteşeli kanadın açılacak yeri yoksa ya da iki oda arasında açılıp kapanabilen geniş bir geçiş isteniyorsa sürgülü kapı yaptırma gündeme gelir. Kanat ya duvarın içindeki bir cebe ya da duvarın önüne kayar. Bu sayfa oda kapısını anlatır; gömme dolabın sürgülü kapakları başka bir yazının konusu. 2010’da kurulan Parada Interiors olarak bugün Tuzla’daki ofisimizde tasarlıyor, Pendik Kaynarca’daki üretim tesisimizde üretiyoruz. Sürgülü kapıyı odanın bütünüyle birlikte projeye özel tasarlıyor, kanadını ölçüye göre çiziyoruz. Sayfa sistemden başlıyor; duvarı, kasayı, rayı, kanadı, sesi ve teklifi sırayla ele alıyor.

Kısaca: Sürgülü kapı yaptırma hangi kararlarla ilerler?

Sürgülü kapı yaptırmada ilk karar, kanadın duvarın içine mi yoksa önüne mi kayacağıdır. Ardından duvarın türü, kalınlığı ve içindeki tesisat keşifte kontrol edilir; kasa ya da ray kanadın ağırlığına ve duvara göre seçilir, kanat net geçiş ölçüsüne göre çizilir. Ses beklentisi ve duvardaki işler teklifte ayrıca yazılır.

Duvar içi mi, duvar üstü mü? Sürgülü kapı sistemlerinin farkı

İki sistemi ayıran şey, kanadın açıkken nerede durduğudur. Duvar içi sürgülü kapıda kanat duvarın içindeki metal bir kasaya girer; duvar üstü sürgülü kapıda ise açıklığın üstüne bağlanan bir rayda, duvarın önünden kayar. Ölçü ve kapasite değerlerini üretici föylerinden ve yönetmelik metinlerinden örnek olarak aktarıyoruz; geçerli olan, seçilen sistemin kendi föyüdür.

Mutfak ve yemek alanının yanında üst raya asılı, koyu çerçeveli buzlu cam sürgülü kapı kanatları

Örnek: Duvar üstü sistemde kanat, açıklığın üstündeki raya asılır ve duvarın önünde kayar.

ÖlçütDuvar içi (cep kapı)Duvar üstü (raylı)
Kanat açıkkenDuvarın içindeki kasadaDuvarın önünde
Duvardan istenenKasa, kanadın gireceği duvar bölümünün yerini alırRay üstteki duvara vidalanır; bir sette 2000 mm’lik ray 5 noktadan, 450 mm aralıkla
Kanadın park ettiği duvarAğır yük asılmaz; priz yalnız kablo geçişine hazır kasaylaKanadın yoluna tablo, raf ya da anahtar gelmez
Kanatla duvar arasıKanat kasanın içinde kayarBir sistemde 12–22 mm, süpürgelikte 32 mm boşluk
Sonradan uygulamaDuvarın bir bölümü açılıp yenilenirDuvar açılmaz; ray hattı kontrol edilir

Tablodaki ölçüler örnek föylerdendir; başka sistemde başka değer çıkar. Ses farkını aşağıda ayrıca ele alıyoruz.

Cep kapı nedir?

Cep kapı nedir sorusunun kısa cevabı: duvar içi sürgülü kapının yaygın adıdır; gömme sürgülü kapı sistemi ve duvar içi kayar kapı da aynı şeyi anlatır. Açıkken kanadın büyük bölümü duvarın içinde kalır. Kasa üreticisi ECLISSE iki kasa türü tanımlıyor: tuğla duvar için sıva filesini taşıyan kapalı yapılı kasa, alçıpan duvar için U kılavuz ve C dikmelerden oluşan açık yapılı kasa.

Sürgülü kapı nerede işe yarar? Oda, mutfak–salon arası, giyinme odası ve banyo

Odaya sürgülü kapı, menteşeli kanadın açılırken yatağa, dolaba ya da koridordaki başka bir kapıya çarptığı planlarda düşünülür. Mutfak salon arası sürgülü kapı iki alanı açıkken birleştirir, kapalıyken ayırır; kapı dışındaki çözümleri mutfakla salon arasındaki bölme seçenekleri yazımızda karşılaştırdık. Giyinme odasında kapının tipi dolap düzenini de etkiler; bunu giyinme odasında kapı tipi ve dolap kurgusu üzerinden ele aldık. Banyoya açılan kapının nem ve eşik yanı ise ebeveyn banyosuna açılan kapının ıslak hacim kararları yazımızda ele alınıyor. Sürgülü kapı kullanışlı mı sorusu da üç şeye bağlıdır: açılma alanının darlığı, beklenen ses kesme ve kanadın park edeceği duvarın kullanımı.

Odaya sürgülü kapı yaptırmadan önce duvar: keşifte bakılanlar

Sistem seçiminde ilk bakılan duvardır. Keşifte şu altı konu netleşir:

  1. Duvarın türü: Tuğla, gazbeton ya da alçıpan bölme duvar mı, betonarme perde ya da kolon mu olduğu belirlenir. Cep kasasını yalnız taşıyıcı olmayan bölme duvarda düşünüyoruz.
  2. Kanadın kayacağı bölüm: Buradan kablo, su ya da ısıtma borusu geçip geçmediğine, kolon olup olmadığına bakılır. Tesisatı yetkili elektrik tesisatçısı ya da tesisatçı taşır.
  3. Priz ve anahtar: Standart kasada cep bölümüne konmaz. Kablo geçişine hazır bir modelin föyü iki yüzde de prize ve en fazla 44 mm derinlikte priz kutusuna izin veriyor.
  4. Ağır yük: Aynı föy kasanın radyatör gibi ağır yükler için tasarlanmadığını yazıyor.
  5. Zemin: Kasa bitmiş zemin kotuna göre kurulur. Üretici, kaba zemine kurulan kasada kaplamadan sonra kanadın altında birkaç santimetrelik boşluk kalabildiğini yazıyor; zemin, kapı ve süpürgeliğin yenilemedeki sırası eski daire yazımızda anlatılıyor.
  6. Açıklığın üstü: Tuğla duvarda cep kasasının üstüne lento konur; duvar üstü sistemde rayın bağlanacağı bant keşifte işaretlenir.

Sonradan sürgülü kapı yapılır mı? Normal kapıyı sürgülü kapıya çevirmek

Sonradan sürgülü kapı yapılır mı sorusunda işin kapsamını sistem belirler. Duvar içi sistemde normal kapıyı sürgülü kapıya çevirmek, duvarın bir bölümünü yeniden yapmak demektir. ECLISSE mevcut tuğla duvar için şu sırayı tarif ediyor: eski kanat sökülür, cebin gerektirdiği duvar bölümü kesilip çıkarılır ve içinde kablo, boru ya da kolon olup olmadığı kontrol edilir, sıva tipi kasa konup üstüne lento atılır, duvarın tamamı sıvanıp boyanır, kanat en son takılır. Bu sıra, keşifte ve teklifte konuşulacak işleri gösterir. Duvarı kalınlaştırmak mümkünse mevcut duvarın önüne alçıpan kasalı bir sistem kurulup duvar bütünüyle kaplanabilir. Salon kapısını sürgülü kapıya çevirme isteğinde duvar üstü sistemde duvar açılmaz; mevcut açıklık korunur, yalnız ray hattının sabitlemeye uygunluğu kontrol edilir.

Taşıyıcı duvar, ortak duvar, izin ve kaçış yolu: kime sorulur?

Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre kat maliki kendi bağımsız bölümünde anayapıya zarar verecek nitelikte onarım, tesis ve değişiklik yapamaz (md.19/2); taşıyıcı sistemi oluşturan kiriş, kolon ve perde duvarlar ile bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar ortak yerdir (md.4/a). Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği taşıyıcı unsuru etkileyen işlemi esaslı tadilat sayar ve ruhsata bağlar (md.4/1-y). Duvarın taşıyıcı olup olmadığını binanın projesine bakarak inşaat mühendisi ya da proje müellifi değerlendirir. Bölme duvarda yeni kapı açıklığının izin tarafı tadilat izinleri rehberimizde ele alınıyor. İki bağımsız bölüm arasındaki ortak duvarda açılacak geçişi iki daireyi birleştirme yazımızda ayrıca anlattık.

Ofis ya da klinikte kapı kaçış yolu üzerindeyse Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md.47’ye göre kapının temiz genişliği 80 cm’den, yüksekliği 200 cm’den az olamaz, eşik olmaz; kanatlar kullanıcıların hareketini engellememeli, kapı el ile açılabilmeli ve kilitli tutulmamalıdır. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 19 Aralık 2007’den önce yapı ruhsatı alınmış ya da projesi onaylanmış mevcut binalarda ayrı bir kısım uygulanır; orada kaçış yolu kapısının genişliği 70 cm’den, yüksekliği 190 cm’den az olamaz (md.138, md.157). Yönetmelik metninde sürgülü kapı ayrıca geçmiyor; sürgülü kapının kaçış yolunda kullanılıp kullanılamayacağını proje müellifine ve ruhsatı veren idareye sorun. Konut içi oda kapıları için bu maddeleri yorumlamıyoruz.

Duvar içi sürgülü kapı kasası: duvar kalınlığı, ölçü ve detay

Duvar içi sürgülü kapı kasası duvarın bir parçası olur; kalınlığı, duvarda kapladığı genişlik ve bitiş detayı duvarla birlikte çizilir.

Yemek masasının arkasında baklava desenli buzlu camı olan çift kanatlı kapı, önde kahverengi kanepe

Örnek: İki oda arasındaki geniş açıklıkta çift kanat; kasanın kalınlığı ve bitişi duvarla birlikte çizilir.

Sürgülü kapı için duvar kalınlığı

ECLISSE’ye göre kasa, kanadın gireceği duvar bölümünün yerini aldığı için duvarın türüne ve bitmiş kalınlığına uymalıdır. Üreticinin seçenekleri tuğla duvar için 90, 108, 125 ve 150 mm; alçıpan duvar için tek kat levhada 100, çift katta 125 mm. Aynı üreticinin İngiltere föylerinde standart kasa 95–125 mm, kablo geçişine hazır kasa 150 mm, akustik setli kasa 125 mm bitmiş duvar istiyor. Sürgülü kapı için duvar kalınlığı bu seçeneklere uymuyorsa ya duvar kalınlaştırılır ya da duvar üstü sisteme bakılır.

Duvar içi sürgülü kapı ölçüleri ve net geçiş

Duvar içi sürgülü kapı ölçüleri üç değerle okunur: net geçiş, kanat ve kasanın toplam ölçüsü. Pervazsız bir serinin föyünde 800 × 2048 mm’lik geçiş için kasa 1800 × 2108 mm, kanat 826 × 2040 mm. Bu örnekten genel bir oran çıkarılmaz. Gömme kulplu kanatta üretici, parmakları korumak için kanadın cepten biraz dışarıda durmasını öneriyor ve kanat cebe tamamen girecek biçimde ayarlanırsa sorumluluk kabul etmediğini yazıyor; tam gömülme için ayrı bir dokun-aç aksesuarı sunuyor. Bu yüzden kullanılabilir açıklık kanattan dar kalır ve çizimde ayrıca yazılır.

Mevzuatta da ölçüt net genişliktir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md.39’un 2025’te değişen hâline göre kapı yüksekliği 2.10 metreden, bağımsız bölüm girişi dışındaki mahallerin kapılarında net (temiz) genişlik 0.90 metreden az olamaz; kapılarda eşik yapılamaz, zorunlu hâller için madde ayrıca önlem ister. 2026’da eklenen geçici md.3/10, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2017’den önce yapı kullanma izni almış yapılarda esaslı tadilatın, şartları sağlanırsa ruhsat tarihindeki hükümlere göre sonuçlanabileceğini söylüyor. İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 2018’de yayımlanan metni de oda kapılarında 2.10 metre yükseklik, diğer mahallerin kapılarında 0.90 metre genişlik ister (md.43/1-a, c). Sürgülü kapıda net genişliği, cepten dışarıda kalan kanat payını düşerek okumak gerekir; bu bizim çıkarımımızdır. Binanıza hangi metnin uygulanacağını ilçe belediyesinin imar birimi bildirir.

Duvar içi sürgülü kapı detayı: lento, sıva ya da alçıpan, pervaz ve süpürgelik

Tuğla duvarda sıva tipi kasa kullanılır, üstüne lento konur; ECLISSE sıvanın iki kat yapılmasını, ilk katın duvarın harcıyla atılmasını ve katkı eklenmemesini istiyor. Pervazsız serinin föyü, 125 ve 150 mm duvar kalınlığındaki sürümlerde her yüzde iki kat 12,5 mm alçıpan levha istiyor. Teslimde bakılacak ölçüt kurulum hassasiyetidir: üretici kasanın şakülünde, terazisinde ve gönyesinde durmasını istiyor.

Standart seride kasayla ahşap bir kasa kaplama seti gelir, dekoratif pervaz ayrıca seçilir. Pervazsız seride kapı duvarla aynı düzlemde biter; aramalarda geçen kasasız sürgülü kapı görünüşte buna karşılık gelir, metal kasa yine duvarın içindedir. Kapının duvar kaplamasıyla birlikte kaybolması isteniyorsa duvar kaplamasıyla aynı düzlemde biten gizli kapı ayrı bir konudur. Süpürgeliğin cebin önünde nasıl biteceği de çizimde kararlaştırılır.

Duvar üstü sürgülü kapı: ray, duvar ve kanatla duvar arasındaki boşluk

Duvar üstü sürgülü kapıda duvar açılmaz; kanadın yükü açıklığın üstüne vidalanan raya biner. Keşifte asıl bakılan, rayın bağlanacağı duvar bandıdır.

Yatak odasında siyah raya asılı beyaz sürgülü kapı yarı açık, arkasında banyo; önde beyaz örtülü yatak

Örnek: Raylı sürgülü kapıda kanadın açıkken duracağı duvar boş bırakılır.

Häfele’nin ambar kapısı görünümlü duvar setinin (D-Line42 100S) föyünde kanat en fazla 100 kg; genişlik 2000 mm’lik rayda 750–1000 mm, 2500 mm’lik rayda 1001–1250 mm; kalınlık 35–45 mm. Sette gelen bağlantı elemanlarının o duvara uygunluğu föyden ya da üreticiden öğrenilir; uygun değilse sabitleme ayrıca seçilir.

Gizli raylı başka bir sistemde (D-Line43 80M) kanat en fazla 80 kg ve 800–1800 mm; kanatla duvar arasındaki boşluk, ray kanada gömülürse 12–22 mm, süpürgelik varsa 32 mm. Alt makaralar sağlam zemin istiyor; halıda ayrı ray şeridi gerekiyor. Üretici ölçülerin bağlayıcı olmadığını not ediyor; değerler örnektir.

Ray duvara mı, tavana mı?

Häfele’nin D-Line11 40/80-P setinde ray tavana ya da kapaklı profille duvara monte ediliyor ve kanat başına 40 ya da 80 kg taşıyor; föyde EN 1527:2013’e göre 100.000 çevrim test edildiği yazıyor. Tavandan sürgülü kapı düşünülüyorsa tavanın beton döşeme mi asma tavan mı olduğu keşifte belirlenir; asma tavanda rayın taşıyıcı bir bağlantıya oturduğu çizimde gösterilir.

Kanat: malzeme, kalınlık, ağırlık ve yüzey

Kanat kararı kasa ya da raydan önce gelir. ECLISSE kanadın kasadan önce seçilmesini öneriyor; camlı kanatta cam çıtasının kalınlığı da hesaba girer.

Kanadın malzemesi seçilince ağırlığı hesaplanır ve föydeki üst sınırla karşılaştırılır. Cam kanatta cam ve alüminyum çerçeve tedarik kalemidir; camın türü cam üreticisinin beyanıyla teklife yazılır. Nemli bir odada kasa ve makaranın neme uygunluğu föyden okunur: Hawa’nın cep donanımı yalnız kuru mekânlar için, ECLISSE ise nemli ortamlar için korumalı boyalı ayrı bir kasa sunuyor.

Kanadın yüzeyi odadaki dolap ve duvarlarla birlikte seçilir; lake sürgülü kapı düşünülüyorsa lake, akrilik ve membran yüzey farkı ayrı yazımızda anlatılıyor. Aynı duvarda dolap ya da niş de planlanıyorsa kapının yanındaki dolap ve nişlerin özel ölçü üretimi sayfamızda anlatılıyor. Kanadı odanın kapı, dolap ve duvar yüzeyleriyle birlikte projeye özel tasarlıyor, ölçüye göre çiziyoruz. Kasa, ray ve makara seti seçilen üreticinin ürünüdür; teklifte tedarik kalemi olarak ayrı satırda, kanadın nerede hazırlanacağıyla birlikte yazılır.

Sürgülü kapı ses yalıtımı: neden zor, neye bakılır?

Sürgülü kapı ses yalıtımı için beklentiyi baştan doğru kurmak gerekir. ABD Genel Hizmetler İdaresi’nin (GSA) ofis akustiği rehberi Sound Matters, sürgülü kapının menteşeli kapı kadar ses yalıttığı inancını bir yanılgı sayıyor: menteşeli kapılar kapandığında sesi içeride ve dışarıda tutan daha iyi contalara sahiptir; iyi sürgülü kapılar da bulunur, ama kenarlarını sızdırmaz yapmak zordur. Rehber ABD ofisleri içindir, Türkiye’de bağlayıcı değildir.

Parke zeminli aydınlık odada çalışma masası, balkon kapısı ve sağda üst raya asılı beyaz sürgülü kapı

Örnek: Duvarın önünde kayan kanadın kenarlarında boşluk kalır; ses beklentisi bu yüzden baştan konuşulur.

Duvar üstü sistemde kanat duvarın önünde 12–32 mm boşlukla durduğu için kenarlardan ses ve ışık geçeceğini çıkarıyoruz; föy bu konuda değer vermiyor. Duvar içi tarafta ECLISSE’nin akustik setli modeli üst ve alt conta, mıknatıs, akustik fitil ve tamponla geliyor. Föy UNI EN ISO 10140-2 ve UNI EN ISO 717-1’e göre test edilmiş 38 dB (–1; –3) değeri veriyor ve 125 mm bitmiş duvar istiyor; dikme ölçülerinde 3–5 mm tolerans bırakılmasını, kasanın şakülünde, terazisinde ve gönyesinde kurulmasını tavsiye ediyor. Standart kasa föyünde ses değeri yok.

Görüşme gizliliğinin önemli olduğu bir odada sesin kapıdan, duvardan ve tavan boşluğundan nereden kaçtığını psikolog odası yazımızda ayrıca anlattık. Yatak ya da çalışma odası gibi ses beklentisi olan bir odada akustik değeri föyden, test standardıyla birlikte istemenizi öneririz. Ses yan daireden geliyorsa kapı değil duvar ele alınır; komşu duvara ses yalıtımını ayrı bir yazıda anlattık. Değer laboratuvardan gelir; sahadaki sonuç montaja bağlıdır, bunu föydeki hassasiyet şartından çıkarıyoruz. İş yerinde konu buna uzanıyorsa ofiste toplantı odası, mahremiyet ve akustik kararları ayrı bir yazımızın konusu.

Sürgülü kapı yaptırmak istiyorum: çizim ve teklifte yazılacaklar

Sürgülü kapı yaptırmak istiyorum diyen mülk sahibine, çizimde ve teklifte şu satırları aramasını öneriyoruz; liste mevzuat şartı değil, önerimizdir.

EN 1527, sürgülü ve katlanır kapı donanımının Avrupa standardıdır; Estonya’nın ulusal standart kuruluşu EVS’nin özet sayfasına göre testleri yalnız donanımı ve rayı kapsar, kanadı kapsamaz.

Sürgülü kapı yaptırma sürecinde bu satırlar aşamalara dağılır. Duvar, ölçü ve tesisat izleri İlk Görüşme ve Keşif‘te toplanır; kapının yeri ve tipi Ön Tasarım‘ın planında, kanat yüzeyi ve ses beklentisi Tasarım Geliştirme‘de netleşir. Kasa, lento ve ray detayı Uygulama Projeleri‘nde çizilir; detayların çizildiği Uygulama Projeleri aşaması süreç yazımızda anlatılıyor. Uygulama ve Şantiye Yönetimi‘nde uygulamayı takip ediyor, kalite kontrollerini yapıyoruz. İşin bedeli keşif ve kapsam netleştikten sonra belirlenir. Hizmet bölgemiz İstanbul, Kocaeli ve Yalova.

Sıkça Sorulan Sorular

Sürgülü kapı kullanışlı mı?

Açılma alanı dar odada ve iki alanı gerektiğinde birleştirip ayırmak istenen geçişte işe yarar. Ses beklentisi yüksekse ya da cep duvarına priz, petek veya ağır raf gelecekse sınırları vardır; karar keşifte, odanın ölçüsüne ve kullanımına göre verilir.

Duvar içi sürgülü kapıda kanat cebe tamamen girer mi?

Kulba bağlıdır. Gömme kulplu kanatta incelediğimiz föyler, parmakları korumak için kanadın cepten biraz dışarıda durmasını öneriyor; tam gömülme dokun-aç aksesuarıyla sağlanıyor. Bu yüzden kullanılabilir geçiş çizimde kanattan ayrı yazılır.

Duvar içi sürgülü kapının olduğu duvara priz, raf ya da petek konur mu?

Standart kasada cep bölümüne priz ve anahtar konmaz; kablo geçişine hazır bir model iki yüzde de prize izin veriyor, ama aynı föy kasanın radyatör gibi ağır yükler için yapılmadığını yazıyor. Kabloyu ve boruyu yetkili elektrik tesisatçısı ya da tesisatçı taşır.

Duvar içi sürgülü kapıda ray arızalanırsa duvar kırılır mı?

Seçilen sisteme göre değişir. Bir üretici, pervaz ve bir yandaki kasa parçası sökülüp kanat çıkarıldığında raya duvara dokunmadan ulaşılabildiğini yazıyor; başka bir üretici ray içindeki parçalara erişim için sökme seti öneriyor. Bu bilgi teklif aşamasında sorulur.

Ağır bir kanat, örneğin masif ahşap ya da cam, her raya takılır mı?

Takılmaz. Ray ve makara setinin föyündeki en yüksek kanat ağırlığı, kanadın hesaplanan ağırlığıyla karşılaştırılır; incelediğimiz föylerde 40, 80, 100 ve 120 kg’lık sınıflar var. Yavaşlatıcının sınırı kasanınkinden farklı olabilir.

Sürgülü kapınızı odanızla birlikte planlayalım

Sürgülü kapıyı odanın planı, dolapları ve yüzeyleriyle birlikte ele almak isterseniz Projenizi anlatın. Formda proje türü, il ve ilçe, başlangıç tarihi, metrekare ve bütçe aralığı soruluyor; bu bilgilerle ilk görüşmeyi doğru hazırlıkla yapıyoruz. Görüşme için açıklığın ve iki yanındaki duvarın fotoğrafı, varsa plan, duvarın türü ve kapının hangi odalar arasında olacağı yeterlidir.

Bize 0530 822 57 28 numarasından telefonla da ulaşabilirsiniz; e-posta ve adres bilgilerimiz iletişim sayfamız üzerinde yer alıyor.