Skip to main content

Market iç dizaynı nasıl olmalı sorusu, dükkânı kiralamış ya da kiralamak üzere olan bağımsız market, bakkal ve şarküteri sahiplerinin rafı, soğutucuyu ve kasayı nereye koyacaklarına karar verirken karşılarına çıkar. Bu yazıda girişten depoya plan kararlarını, planı bağlayan yönetmelik maddelerini ve hangi konuda kime danışılacağını anlatıyoruz. Kiralama, işyeri ruhsatı başvurusu ve açılış takvimi bu yazının dışında; onlar için dükkân açarken kiralama, izin ve açılış kontrol listesi hazırladık.

Kısaca: Market iç dizaynı nasıl olmalı?

Market iç dizaynı ürün listesiyle başlar: hangi ürün gruplarının satılacağı, kaç soğutucu ve kaç kasa olacağı. Giriş, reyon, soğuk ürün alanı, kasa ve depo birlikte çizilir. Ruhsat yönetmeliğine göre raf ve tezgâhlar yerden en az 15 cm yüksekte olur, gıda ile diğer ürünler ayrı raflarda satılır; yangın yönetmeliğine göre çıkışlar engelsiz tutulur.

Market yerleşim planı: girişten kasaya akış nasıl kurulur?

Market yerleşim planı iki yolu aynı çizimde gösterir: müşterinin girişten kasaya ve çıkışa yürüdüğü yol ile kolinin kapıdan depoya, depodan rafa taşındığı yol. İki yolun kesiştiği yer kâğıt üzerinde görülür ve orada çözülür.

Uzun ahşap satış tezgâhının arkasında bölmeli ahşap raflarda ekmekler ve hamur işleri, duvarda tek tek sergilenen somunlar

Örnek: Satış tezgâhı ve arkasındaki raf duvarı aynı planda çizilir; tezgâh müşteri tarafını çalışan tarafından ayırır.

Çizime başlamadan hazırlanacak liste

  • Ürün grupları: kuru gıda, içecek, süt ürünleri ve şarküteri, dondurulmuş ürün, ekmek ve unlu mamul, manav, temizlik ve kişisel bakım, varsa tütün ürünleri ve alkollü içki
  • Açıkta satış: dilimleme, tartı, açıkta ekmek ya da sebze ve meyve olup olmayacağı
  • Soğutucular: kaç dolap, hangi tip, dolapların işletmenin mi tedarikçinin mi olacağı
  • Kasa: kasa sayısı ve yoğun saatte beklenen kuyruk
  • Mal girişi: koli mi palet mi geldiği, aracın nerede durduğu, malın hangi kapıdan girdiği

Çalışan sayısı da plana yansır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, on kişiden fazla çalışanın bulunduğu müstakil işyerinde dinlenme yeri ve kıyafet değiştirme kabini arar; tuvaletin de kadınlar ve erkekler için ayrı olmasını ister. İş hanı, iş merkezi ya da pasajda ortak kullanıma ayrılmış yeterli tuvalet ve lavabo varsa yalnız tuvalet ve lavabo şartı ayrıca aranmaz; dinlenme yeri ve kabin için böyle bir istisna yazılmamıştır (EK-1 A-4).

Market girişi nasıl olmalı?

Tek çıkışlı küçük bir markette giriş kapısı aynı zamanda kaçış yolu kapısıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik yeni binalarda bu kapının temiz genişliğinin en az 80 cm, yüksekliğinin en az 200 cm olmasını ve kapıda eşik bulunmamasını şart koşar; dönel kapı ile turnike çıkış kapısı olarak kullanılamaz (md.47/1). Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 19 Aralık 2007’den önce yapı ruhsatı alınmış ya da projesi onaylanmış mevcut binalarda ayrı bir kısım uygulanır; orada kaçış yolu kapısının genişliği 70 cm’den, yüksekliği 190 cm’den az olamaz (md.138, md.157/1).

Kaçış yolu kapısı el ile açılabilmeli ve kilitli tutulmamalıdır; kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan mekânda kapı kaçış yönüne açılır (md.47/2). Fotoselli sürgülü kapı düşünülüyorsa bu şartın nasıl karşılanacağını yangın güvenliğinden sorumlu mühendise sorun. Zemin kattaki dükkânda kişi sayısı 50’nin altındaysa ve en uzak noktadan dış kapıya uzaklık 25 m’den kısaysa (mevcut binalarda 25 m’yi aşmıyorsa) bina dışına tek çıkış yeterli sayılır (md.32/8, md.147/6).

Bu ölçüler yangın açısından alt sınırdır. Ruhsat yönetmeliği işyerinin erişilebilirlik mevzuatına uygun düzenlenmesini de şart koşar (md.5/k). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yayımladığı erişilebilirlik denetim formu, mağaza ve perakende satış yerlerinde giriş kapısının temiz geçiş genişliğini soruyor; formdaki eşik kanatlı kapıda tek kanat için, fotoselli sürgülü kapıda ya da kapısız girişte en az 100 cm’dir (D.73, D.75, Ek Tablo 1). Dükkânınıza hangi ölçünün uygulanacağını ruhsatı veren idareye sorun.

Kişilerin yoğun giriş çıkış yaptığı işyerlerinde ruhsat yönetmeliği ayrı giriş ve çıkış kapısı, ayrıca bir tahliye çıkışı ve ışıklı tabelayla gösterilen yangın çıkışları ister (EK-1 A-8); biriminizin bu kapsama girip girmediğini yetkili idare değerlendirir.

Küçük market ve bakkal dükkânında plan

Mini market iç dizaynı çoğu zaman tek cepheli, sokak katındaki küçük bir dükkânda yapılır ve planı dükkânın biçimi belirler. Bakkal ya da küçük market için üç plan biçimi aşağıda; bunlar kural değil, ölçülü planda sınanacak seçeneklerdir.

Plan biçimiUygun olduğu dükkânDikkat
Duvar rafları ve tek orta koridorDar ve derin, tek cepheli dükkânKasa girişe yakın; tek koridor çıkış yolu da olduğu için koli bırakılmaz
Paralel raf dizileriKareye yakın planKoridorlar çıkışa doğru uzanır, dizi başları kasadan görülür
Duvar rafları ve alçak orta üniteKasadan bütün satış alanının görülmesi istenen dükkânStok kapasitesi duvar raflarına kayar

Market raf düzeni nasıl olmalı? Yükseklik, ürün ayrımı ve koridor

Raf düzeninde iki karar birlikte verilir: rafa ne konacağı ve raflar arasında ne kadar yer kalacağı.

Yerden en az 15 cm ve ayrı raflar

Ruhsat yönetmeliğinin bakkal, market ve şarküteri başlığındaki cümle açıktır: “Tüm tezgah ve raflar zeminden en az 15 cm yükseklikte olacaktır” (EK-1 C-2). Yönetmelik ölçünün nereden alınacağını yazmaz. En alt rafın mı, yoksa ayaklı ve altı açık bir gövdenin mi 15 cm yükseltileceğini, kapalı bazalı tezgâhın bu şartı karşılayıp karşılamadığını çizime başlamadan yetkili idareye sorun.

Aynı başlık gıda maddeleri ile diğer maddelerin farklı raf ve tezgâhlarda satışa sunulmasını ister (C-4); temizlik ve kişisel bakım ürünleri bu yüzden ayrı raflarda planlanır. Ürün grubuna göre ayrılan raf düzeninin bir başka örneği için eczanede ürün grubuna göre raf düzenine bakabilirsiniz.

Raf arası koridor ve çıkış yolu

Kaçış hesabındaki kullanıcı yükü katsayısı Ek-5/A tablosundan alınır: “Süpermarketler, mağazalar, dükkânlar” satırında değer 5 m²/kişidir ve brüt alana göre hesaplanır; depolar için aynı tablo 30 m²/kişi verir. Bu katsayıyla 50 kişi sınırı yaklaşık 250 m² brüt satış alanına denk gelir; kapının kaçış yönüne açılması ve tek çıkışın yeterli sayılması bu yüzden dükkânın büyüklüğüne bağlıdır. Bu yalnız bir hesap örneğidir; biriminiz için kararı yangın güvenliği hesabı verir. Mevcut binalarda da aynı tablo kullanılır (md.147/2).

İtfaiye raporu da her işyerinde aranmaz. Ruhsat yönetmeliği raporu otuzdan fazla çalışanı olan işyerlerinde, patlayıcı, parlayıcı ya da yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ya da depolandığı işyerlerinde ve cadde ve sokağa doğrudan açılmayan, birden fazla işyerinin bulunduğu iş hanı ve çarşılarda ister; diğer işyerlerinde yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmasını arar (md.5/h, EK-1 A-7). İş hanı ve çarşıda raporu binanın yönetimi alır; yangın tedbirlerini etkileyen bir yapı değişikliği yapılırsa o işyerinin sahibinden ayrıca rapor istenir (md.5, ek fıkra). Biriminiz için ruhsatı veren idareye sorun; gerekiyorsa kaçış hesabını yangın güvenliğinden sorumlu mühendis yapar.

Okuduğumuz metinlerde raf arası için ayrı bir değer yok. Yine de plana iki alt sınır girer: yangın yönetmeliği kaçış yolu genişliğini kişi sayısına göre hesaplatır (md.32/2, md.33/1; mevcut binalarda md.148/1-a); erişilebilirlik denetim formu da dolaşım alanlarında engelden arındırılmış en az 110 cm geçiş genişliği ve belirli aralıklarla 150 × 150 cm manevra alanı olup olmadığını soruyor (H.1, H.3). Raf arası koridorun bu kapsama girip girmediğini ruhsatı veren idare değerlendirir; sepetli müşteri, alışveriş arabası ve soğutucunun açılan kanadı da aynı genişliği kullanır. Çıkışların ve önlerinin engelsiz tutulması gerektiği için koli, palet ve geçici teşhir standına planda ayrı yer açılır (md.33/6-a, md.35/1; mevcut binalarda md.148/1-ç); orta teşhir üniteleri de kaçış yolunu daraltmayacak biçimde yerleştirilir.

Bakkal market raf düzeni

Bakkalda raf düzeni, dar bir dükkânda duvar boyunca uzanan raflardan ve kasanın arkasındaki bir üniteden kurulabilir. Sezona göre değişen ürünler için kat aralığı ayarlanabilen bir sistem düşünülebilir. Taşınacak yük de hesaba girer; ahşap raf ve teşhir ünitesinin yükünü ve duvara sabitlenmesini üretim açısından ele aldık. Metal gondol sistemi hazır olarak ayrı bir tedarikçiden gelebilir; ahşap ünitelerle aynı teklifte yer alacaksa ayrı kalem olarak yazılmasını isteyin.

Soğuk ürün alanı: soğutucu dolap, soğuk oda ve kanat payı

Ruhsat yönetmeliği soğuk meze, et ve süt ürünleri, sakatat ve balık gibi farklı gıdalar için ayrı ayrı ya da bölümlere ayrılmış soğutma tertibatlı dolap veya tezgâh ister (EK-1 C-3). Gıda Hijyeni Yönetmeliği’ne göre işletmenin yerleşimi ve tasarımı, gerektiğinde gıdanın uygun sıcaklıkta muhafazası için yeterli kapasitede depolamayı, sıcaklıkların izlenmesini ve gerektiğinde kaydını sağlar (md.10/2-ç); soğuk zincir kırılmaz (md.18/5). Plandaki karşılığı: dolaplar ürün grubuna göre toplanır, önlerinde kapak açılımı ve müşteri için yer bırakılır.

Perspektifte uzanan cam kapaklı soğutucu dolap dizisi; solda tel sepetlerde paketli et, ortada yumurta kolileri

Örnek: Cam kapaklı dolap dizisinde kanatların açılma payı koridor genişliğiyle birlikte çizilir.

Kapaklı mı, açık mı?

ABD Enerji Bakanlığı (DOE), açık dolaplara kapak takılması için 2012’de Guide for the Retrofitting of Open Refrigerated Display Cases with Doors (İngilizce) adlı bir kılavuz hazırladı. Kılavuza göre orta sıcaklıkta çalışan ve yoğuşturucusu dolaptan uzakta olan açık dolaplarda içeri sızan havanın getirdiği yük, toplam ısı yükünün %70–80’ini oluşturur; dikey cam kapaklı dolaplarda bu pay yaklaşık %10’dur. Kılavuz, kapak tipinin ve ölçüsünün koridor genişliğini ve müşteri trafiğini nasıl etkileyeceğinin tasarım aşamasında değerlendirilmesini önerir.

Biri açık, diğeri kapaklı dolap dizisiyle donatılan iki ABD süpermarketinde yapılan karşılaştırmada (Fricke ve Becker, ASHRAE Transactions, 2011) açık dizi birim uzunluk başına kapaklı dizinin yaklaşık 1,3 katı enerji harcamış, ürün satışında fark görülmemiş; iki ayrı mağaza karşılaştırıldığı için bu bulgu sınırlıdır. İki kaynak da ABD verisidir: DOE oranı laboratuvar çalışmalarına ve DOE analizlerine, bu karşılaştırma ise iki süpermarketteki ölçümlere dayanır; küçük bir markete oran olarak taşınamaz, yalnızca yön gösterir.

Soğutma firmasına sorulacaklar

  • Kompresörün dolabın içinde mi dışında mı olduğu ve ısısını nereye attığı
  • Ayrı elektrik hattı ve priz gerekip gerekmediği; hat için yetkili bir elektrik mühendisine danışılır
  • Su tahliyesi gerekip gerekmediği
  • Dolabın arkasında ve üstünde bırakılacak boşluk
  • Soğuk oda gerekiyorsa yeri, kapısı ve yoğuşturucu ünitenin konacağı yer

Market şarküteri dizaynı, ekmek ve manav: açıkta ürün satılan bölümler

Şarküteride, ürünün açıkta dilimlendiği ya da tartıldığı her bölümde olduğu gibi, plan yüzey ve su kararlarıyla başlar. Ruhsat yönetmeliği yiyeceklerin hazırlandığı bölümlerde tabanın, duvarların ve yiyeceğin temas ettiği yüzeylerin “seramik, mermer, paslanmaz çelik gibi kolay temizlenebilir, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir” olmasını ister (EK-1 A-6). Gıda Hijyeni Yönetmeliği sıcak ve soğuk akan sulu el yıkama lavabosu arar, gerektiğinde gıda yıkama bölümünün el yıkama bölümünden ayrı olmasını ister (md.10/4); gıdanın hazırlandığı odalarda zemin ve duvar su geçirmez, emici olmayan ve yıkanabilir olur (md.11/1).

Ahşap kapların içine oturtulmuş metal kaselerde yeşil ve siyah zeytinler ve servis kaşıkları

Örnek: Açıkta satılan üründe ürünün temas ettiği yüzey kolay temizlenebilir malzemeden seçilir.

Tek ruhsatla birden fazla faaliyet yürütülen işyerinde her faaliyet dalının şartları ayrıca aranır (EK-1 A-3). Markette et ya da balık satılacaksa yönetmeliğin “et ve balık ürünlerinin satıldığı yerler” başlığı bu yüzden devreye girebilir: et ve balığın satışa hazırlandığı kısım şeffaf ve müşterinin görebileceği biçimde düzenlenir, kapasiteye uygun soğutma tertibatlı dolap ve tezgâh ile soğuk hava deposu bulunur, satışta camekânlı teşhir dolabı kullanılır (B-3, B-4, B-6). Ekmekler ve unlu mamuller kapalı dolaplarda ve vitrinli tezgâhlarda sunulur (C-5). Ayrı bir manav bölümü açılacaksa manavlar için yazılan kolay yıkanan masa ve raf ile iki metreye kadar su geçirmez duvar kaplaması şartı (C-8) gündeme gelir. Paketli ürün satan bir markete bu başlıkların nasıl uygulandığını yetkili idareye sorun.

Gıda satılacaksa Tarım ve Orman Bakanlığına kayıt da gerekir; kaydın diğer izinler arasındaki yerini dükkân açarken izin ve merci tablomuzda gösterdik. Kayıt belgesi, diğer kurumlardan alınacak izin ve ruhsatların yerine geçmez (Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik md.13/2).

Kasa çevresi: kuyruk, kasa önü raf, tütün ve alkollü içki

Kasanın yeri seçilirken iki şey aynı çizimde kontrol edilir: kasadan kapının ve satış alanının görülüp görülmediği ve yoğun saatteki kuyruğun ana koridoru ya da çıkışa giden yolu kapatıp kapatmadığı. Yangın yönetmeliği, yapı kullanımdayken zorunlu çıkışların kolayca erişilebilir olmasını ve önlerinde engel bulunmamasını ister (md.35/1). Poşet ve ambalaj stoğu için kasanın altında ya da arkasında bir göz çizilir.

Oymalı ahşap dolapta üç sıra rafta pirinç kapaklı cam kavanozlarda renkli şekerlemeler

Örnek: Kasa çevresindeki şekerleme rafının yeri, sigara ünitesine bitişik olmayacak biçimde planlanır.

Kasa önüne raf düşünülüyorsa küçük ürünler için alçak bir ünite olarak çizilebilir; yüksekliği kasiyerin görüşünü kesmemelidir. Kasa bankosunun boyu, derinliği ve iç bölmeleri üzerinde duracak cihazlara göre çizilir, personel ve müşteri tarafının kotları kesitte gösterilir; banko yaptırırken ölçü ve kot kararları bu adımları sırayla veriyor. Ürünün kapanışta çelik kasaya kaldırıldığı dükkânlarda plan başka sorularla kurulur; bir örneğini kuyumcu dükkânında güvenlik bölgeleri ve kasa yazımızda anlattık.

Tütün ve alkollü içki satılacaksa

Tütün ürünü satılacaksa 4207 sayılı Kanun planı doğrudan bağlar: tütün ürünleri “onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşacağı ve işletme dışından görülecek şekilde satışa arz edilemez”; satış belgesi olmadan ve belgede belirtilen yerin dışında satışa sunulamaz (md.3/13). Satışın serbest olduğu yerlere asılacak yasal uyarı (md.4/2) için de görünür bir yüzey ayrılır.

Tarım ve Orman Bakanlığının satış ve sunum yönetmeliğinden aktardığı teşhir esasları bunu mobilya kararına çevirir. Tütün mamulleri işyerinin dışarıdan görünmeyen ayrı bir bölümünde, küçüklerin doğrudan ulaşamayacağı biçimde ve çalışanların gözetiminde satılabilir; dükkânın fiziki koşulları buna izin vermiyorsa küçüklerin doğrudan ulaşamayacağı satış ünitelerinde sunulur. Ürünler üniteye dışarıdan görülmeyecek biçimde yerleştirilir; bu engellenemiyorsa ünitenin içi görünmeyecek biçimde tasarlanır, ünite sığmayacak kadar küçük alanlarda görünür yüzü şeffaf olmayan dolap kullanılır. Ünite işyerinin dışına konamaz, yazı, görsel ya da reklam taşımaz ve birden fazla renkle tasarlanmaz; birden fazla ünite varsa hepsi aynı renkte olur. Sigara işyerinde tek bir alanda satılır; Bakanlık, markette kasa başlarına dağılmış ünitelerin bulunduğu bölümü tek satış alanı sayar. Tütün mamulleri cips, çikolata, şekerleme gibi çoğunlukla çocukların tükettiği ürünlere ve oyuncak, kırtasiye gibi çocuklara yönelik ürünlere bitişik alanda satışa sunulamaz.

Kasanın arkası çalışanın gözetiminde ve müşterinin uzanamayacağı bir yer olabileceği için bu şartları birlikte karşılayabilecek yerlerden biridir; kasa önüne şekerleme rafı konacaksa iki alanın bitişikliği aynı çizimde kontrol edilir. Alkollü içki de yalnız kendisine ayrılmış alandaki ünitelerde sergilenir; bu ürünlere ayrılmış muhafaza ve soğutma üniteleri de satış ünitesi sayılır. Birden fazla ünite kullanılabilir, ama üniteler ayrı reyonlara dağıtılıp alanın bütünlüğü bozulamaz. Alkollü içkiler işletme dışından görülecek biçimde satışa sunulamaz; vitrin camından ya da kapıdan içi görülen bir içki soğutucusu bu yüzden planda ayrıca kontrol edilir. Bu alan da çocuk ürünlerine bitişik olamaz (satış ve sunum yönetmeliği md.23). Uygulamayı Tarım ve Orman Bakanlığının il ya da ilçe müdürlüğüne sorun.

Mal girişi ve depo: kolinin kapıdan rafa yolu

Mal girişi müşteri akışını kesmemelidir. Ayrı bir arka kapı varsa koli oradan depoya girer; yoksa malın satış alanının hangi şeridinden geçeceği planda gösterilir. Depo düzeninde Gıda Hijyeni Yönetmeliği’nin şu hükümleri planı etkiler:

  • Tehlikeli maddeler ile hayvan yemi gibi gıda olarak tüketilmeyen maddeler etiketlenir ve güvenli kaplarda ayrı depolanır (md.18/8).
  • Temizlik ve dezenfeksiyon maddeleri gıdanın muamele edildiği alanlarda depolanmaz (md.10/10).
  • Ambalaj materyali bulaşma riskine maruz kalmayacak biçimde depolanır (md.19/2).

Planda bunun karşılığı gıda, gıda dışı ürün, temizlik maddesi ve ambalaj için ayrı raf bölgeleridir. Ruhsat yönetmeliğindeki 15 cm şartı “tüm tezgah ve raflar” diye başlar; depo raflarına nasıl uygulandığını da yetkili idareye sorun. Atıklar kapatılabilir kaplarda toplanır, atık deposu temiz tutulabilecek ve gerektiğinde haşereden korunacak biçimde tasarlanır (Gıda Hijyeni Yön. md.15/2 ve 15/3). Tuvaletler gıdanın muamele edildiği odalara doğrudan açılmaz (md.10/3).

Market aydınlatması: raf yüzü, soğutucu içi ve kasa

Ruhsat yönetmeliğinin ortak şartlarındaki ilk madde, işyerinin “amaca uygun bir şekilde tasarlanmış, temiz ve aydınlık” olmasıdır (EK-1 A-1). Gıda Hijyeni Yönetmeliği de yeterli doğal ve/veya yapay aydınlatma ister (md.10/7). İki metin de bir aydınlık düzeyi değeri vermez; değer aydınlatma projesinde belirlenir.

DOE kılavuzu, soğutucu içindeki ışığın enerjisinin ısıya dönüşüp soğutma yükünü artırdığını yazar; ışık gücünün ve renk profilinin ürüne ve dolabın mağazadaki yerine göre seçilmesini önerir. Planda üç karar öne çıkar: armatür dizisinin raf yüzüne ve koridora göre hizası, soğutucu içi ışığın dolapla birlikte seçilmesi ve kasa üstündeki görev ışığı. Genel, görev ve vurgu aydınlatmasının farkı aydınlatma projesi yazımızın konusu.

Market iç dizaynında kim neyi çizer, kim onaylar?

Market iç dizaynı nasıl olmalı sorusunun bir bölümünü iç mimar, bir bölümünü tesisat ve yangın güvenliği mühendisleri, bir bölümünü de idare cevaplar.

KonuHazırlayan ya da karar verenSorulacak merci
Yerleşim, raf, kasa, depo ve aydınlatma kurgusuİç mimarİşletmeci onaylar; AVM’deyse yönetim
Soğutucu, soğuk oda, yoğuşturucuSoğutma ya da mekanik tesisat firmasıYoğuşturucu ya da tesisat ortak yere konacaksa kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası (KMK md.19); AVM’deyse yönetim
Kaçış yolu ve çıkışlarGerekiyorsa yangın projesini hazırlayan mühendisRuhsatı veren idare; itfaiye raporu gereken işyerinde itfaiye
İşyeri açma ve çalışma ruhsatıBaşvuruyu işletmeci yaparYetkili idare (İşyeri Yön. md.4/a)
Gıda işletmesi kaydıİşletmeciTarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüğü ya da yetki verilmişse ilçe müdürlüğü
Tütün ve alkollü içki satış belgesiİşletmeciTarım ve Orman Bakanlığı
Kolon, kiriş, perde ya da döşemeye dokunan işİnşaat mühendisiBelediye; kat mülkiyetli binada bu elemanlar ortak yerdir, anayapıya zarar verecek değişiklik yapılamaz (KMK md.4, md.19)

Mağaza ölçeğinde yürüyüş hattına ve teşhir kurgusuna mağaza iç mimarlığı sayfamızda değindik. Çalışmayı yedi aşamada yürütüyoruz: İlk Görüşme ve Keşif, Konsept Geliştirme, Ön Tasarım, Tasarım Geliştirme, Uygulama Projeleri, Uygulama ve Şantiye Yönetimi, Teslim ve Takip. Uygulama ve Şantiye Yönetimi aşamasında uygulamayı takip ediyor, kalite kontrollerini yapıyoruz. Her aşamada neyin teslim edildiğini keşiften teslime yedi aşama yazısında anlattık. 2010’da kurulan Parada Interiors olarak bugün Tuzla’daki ofisimizde tasarlıyor, Pendik Kaynarca’daki üretim tesisimizde üretiyoruz.

Market dizaynı yapan firmalarla görüşürken hangi çizimlerin teslim edileceğini, raf ve soğutucuyu kimin tedarik edeceğini ve uygulamayı kimin takip edeceğini yazılı olarak sorun; tasarım ve tedarik kapsamını netleştiren ilk görüşme soruları bu görüşmede işe yarar.

Aktardığımız yönetmelik ve kanun maddeleri 13 ve 14 Kasım 2026’da mevzuat.gov.tr’deki metinlerden, ayrıca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ve Tarım ve Orman Bakanlığının sitelerinden okundu; uygulamadan önce güncel hâllerine bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Market girişlerinde neden iki kapı olur?

Hipermarket, grosmarket ve megamarkette iki kapı yönetmelik gereğidir: ruhsat yönetmeliği bu işyerlerinde giriş ve çıkış olmak üzere iki kapı ister (EK-1 C-7); süpermarket bu sayımda yer almaz. Kişilerin yoğun giriş çıkış yaptığı işyerlerinde de giriş ve çıkış ayrı kapıdan olur (A-8). Yangın yönetmeliğinin zemin kattaki, kişi sayısı 50’nin altında ve dış kapıya en uzak noktası 25 m’den yakın dükkânda tek çıkışı yeterli sayması (md.32/8) bu şartları kaldırmaz; biriminiz için cevabı yetkili idare verir.

Market rafları yerden kaç cm yüksek olmalı?

Bakkal, market ve şarküteri için ruhsat yönetmeliği tüm tezgâh ve rafların zeminden en az 15 cm yüksekte olmasını ister (EK-1 C-2); ölçünün nereden alınacağını yetkili idareye sorun. Raf katlarının arası için okuduğumuz yönetmeliklerde bir değer yok; bu ölçü sergilenecek ürünün boyuna göre çizilir.

Mini market için asgari metrekare var mı?

Okuduğumuz ruhsat yönetmeliğinin bakkal ve market başlığında asgari alan şartı yok; birden fazla faaliyet konusunun bir arada bulunduğu 500 m²’den büyük işyerinde danışma birimi (C-1), hipermarket, grosmarket ve megamarkette satış alanının en az yarısı kadar otopark ve yeteri kadar depo alanı (C-7) aranır. Biriminize uygulanacak başka şartları yetkili idareye sorun.

Soğutucu dolapları iç mimar mı seçer?

Dolapların kapasitesi ve teknik seçimi soğutma firmasının işidir. İç mimar dolabın yerini, kapak payını, priz ve ışık hizasını plana işler; dolabın kapaklı mı açık mı olacağı da bu planda koridor genişliğiyle birlikte konuşulur.

Market dizaynı için ilk görüşmeye ne getirmeli?

Ölçülü kroki ya da plan, dükkânın içinden ve cephesinden fotoğraflar, ürün grupları, soğutucu listesi, açıkta satış olup olmayacağı ve kasa sayısı ilk görüşme için yeterlidir. Dükkân AVM’deyse yönetimin teknik şartnamesini de getirin.

Dükkân planınızı konuşalım

İstanbul’da bir market iç dizaynı yaptıracaksanız ruhsatla ilgili sorular, konusuna göre İstanbul Büyükşehir Belediyesine ya da dükkânın bulunduğu ilçe belediyesine gider. Hizmet bölgemiz İstanbul, Kocaeli ve Yalova; İstanbul’da proje akışımızı ayrıca anlattık.

Projenizi anlatın. Formda proje türü, il ve ilçe, başlangıç tarihi, metrekare ve bütçe aralığı soruluyor; bu bilgilerle ilk görüşmeyi doğru hazırlıkla yapıyoruz. Önce konuşmak isterseniz 0530 822 57 28 numarasından arayabilir ya da iletişim sayfamız üzerinden yazabilirsiniz.